BÜYÜK DENİZ SÖZLÜĞÜ: DENİZLÜK

Mustafa Pultar

Büyük Deniz Sözlüğü DENİZLÜK, Mustafa Pultar, İş Bankası Kültür Yay. 2022.

Kitabın erişim adresi ve aşağıdaki bilgiler Mustafa Pultar hocamızın “izniyle” https://www.pultar.org/ adresinden alınmıştır.

---

Deniz kültürümüzün önde gelen yazarlarından Ömer Bozkurt, Yeni Deniz Mecmuası‘ndaki yazısında şöyle diyor: “Nisan (2022) ayında yayımlanan Büyük Deniz Sözlüğü: Denizlük … uzun süreli bir çabanın … sabırın eseri …  hiç şüphesiz Türk deniz kültürüne dev bir katkıdır.”

Denizlük, aslında Türkçe’de çeşitli sözlükler ve diğer kaynaklarda görülen, denize ilişkin sözcüklerin derlenerek işlenmesidir. Uzun yıllar boyunca çok sayıda kaynaktan derlediğim sözcük, terim ve deyimlerin açıklamalarını, etimolojilerini ve İngilizce karşılıklarını biraz ayrıntılandırdım, eksik olarak gördüğüm bilgileri tamamlamaya çalıştım.

Basılı olarak İşKültür (Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları) tarafından yayımlanmış olan kitap hem mecâzî hem de lafzî anlamda biraz ağır, 887 sayfa. Ancak, İşKültür ile yaptığımız sözleşme uyarınca Denizlük‘ü deniz konularıyla ilgilenen herkesin serbest kullanımına açtım. Bu dijital sözlükte herhangi bir Türkçe ya da İngilizce sözcük, terim ya da deyimle arama yapabilirsiniz.

Güle güle kullanın, umarım işinize yarar. Kullandıktan sonra referans olarak belirtirseniz başkalarına da duyurmuş ve onların da yararlanmasını sağlamış olursunuz.

Tanıtım/Eleştiri Yazıları:

• Denizlük: Büyük Deniz Sözlüğü İş Kültür’de. Yayımcının tanıtım videosu.
• Bozkurt, Ömer. Pultar Sözlüğü : Denizlük. Yeni Deniz Mecmuası. 25 (Haziran 2022) : 109-111.
• Erdem, Ömer. Denizleri sözlükle düşünmek. Hürriyet Kitap Sanat Haberleri.  28 Nisan 2022.

İndirme ve Kullanım

1. İndirme –  Sözlüğü kullanmak için burayı tıklayarak epub formatında indirin. İndirdiğiniz dosyayı açmak için Linux, Windows ya da MacOS ile çalışan bilgisayar ya da tabletlerde Calibre  gibi, Android ile çalışan akıllı telefon ya da tabletlerde Lithium ya da ReadEra gibi e-kitap okuyucularını kullanabilirsiniz.

2. Açıklamalar – Okuyucunun arama çubuğuna “Açıklamalar”yazdığınızda açılan sayfada sözlüğün yapısı, başlıkların yazım biçimi ve kullanılan kısaltmalar hakkında bilgi bulunur.

3. Sözcük Anlamı Arama – Arama çubuğuna Türkçe ya da İngilizce bir sözcük ya da deyim yazarsanız, arama sonucu penceresinde o sözcüğün yer aldığı tüm başlıklar görülür. Bunların arasında hem sözcüğün anlamı, hem diğer dildeki karşılığı, hem de o sözcüğü içeren tüm diğer tamlamalar görülür. Örneğin Türkçe “barbarişka” girerseniz arama sonucu olarak şunlar bulunur:

barbarişka/babarişka  [İt. barbaresca = barbarca] 1. Bir halatı, bir çubuğa, direğe ya da başka bir halata kaymayacak biçimde bağlamakta kullanılan bir bağ; rolling hitch » barbarişka tutmak.

2. Bir delikten geçen halatın kaçmaması için çımasına yapılan bağ; stopper knot.

Ya da İngilizce rolling hitch girerseniz şunlar bulunur:

çifte kazık bağı Halatı bir çubuğa üç kez volta ederek yapılan kazık bağı; rolling hitch.
barbarişka Bir halatı, bir çubuğa, direğe ya da başka bir halata kaymayacak biçimde bağlamakta kullanılan bir bağ; rolling hitch.

Belirli bir sözcüğün açıklamasında anlamını bilmediğiniz bir sözcük varsa bu sözcüğü de ayrıca arayıp anlamını öğrenebilirsiniz. Örneğin “vardiyan halatı” için:

vardiyan halatı Şamandıranın pruvaya vurmasını engellemek içinuskundura cıvadradan şamandıraya verilen halat; bull rope.

uskundura cıvadra Şamandırada yatan cıvadrasız gemilerin vardiyan halatını donatmak için pruvadan sürülen ariyet cıvadra; bull-rope sprit.

4. Kavram Karşıtı Arama – Belirli bir kavram arıyor ve bunu karşılayan sözcüğü tam olarak bilmiyorsanız, kavrama ilişkin sözcükler girerek aradığınız sözcüğü arama sonuç dökümünden bulabilirsiniz. Örneğin tam bilmediğiniz bir ön yelken adı arıyorsanız, arama çubuğuna ön yelken yazarak, Türkçe “flok”, “goster”, “greta garbo”, “spinaker”, “yanki”, “cenova yelkeni”, İngilizce ise “jib“, “spinnaker“, “yankee“, “genoa“, “headsail“, “foresail” sözcüklerini ve bunların açıklamalarını bulabilirsiniz.

Erişim Adresi: Sözlüğü kullanmak için burayı tıklayarak epub formatında indirin.

Erişime açık diğer kitaplar için bakınız: Erişime Açık Kaynaklar