|

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE TÜRKİYE DENİZLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Bydnzgn_adm21

İklim Değişikliği ve Türkiye Denizleri Üzerine Etkileri, ed. Barış Salihoğlu, Bayram Öztürk, TÜDAV yayın no: 60, 2021.

Türk Deniz Araştırmaları Vakfı ve ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü işbirliğiyle hazırlanan “İklim Değişikliği ve Türkiye Denizleri Üzerine Etkileri” kitabında iklim değişikliğiyle denizel ekosistemin ilişkisi incelenmektedir. Kitapta Türkiye denizlerinde görülen deniz suyu sıcaklık değişikleri, bunun deniz canlıları üzerine etkileri, belirteç türler, istilacı yabancı türler, sulak alanların ve kıyıların tuzlanması, su ürünleri av bileşimindeki değişimler, uyum ve yönetim stratejileriyle iklim değişikliğinin kıyısal alanlara etkileri gibi birçok konu üzerinde durulmaktadır. Konusunda uzman 20 kurum ve kuruluştan 41 yazarın kaleme aldığı kitapta, 25 adet makale yer almaktadır

Önsöz

 İklim Değişikliği ve Denizlerimiz Çalıştayı 15 Ocak 2021 tarihinde çevrimiçi yapılan bir etkinlik oldu. Yüksek ilgi gören bu etkinliğe 300’e yakın katılımcı kayıt yaptırdı. Uzun zamandır planladığımız çalıştayı ülkemizin iki güzide kuruluşu TÜDAV ve ODTÜ Denizi Bilimleri Enstitüsü olarak birlikte yapmaktan büyük bir onur duyduk. Bu tür işbirliklerinin ve sinerji oluşturulmasının ülkemiz için örnek olmasını diliyoruz. Kitabı Birleşmiş Milletler Okyanus on yılı (UN Ocean Decade, 2021-2030) dönemini kapsayan süreçte yayınlamamızı da bir etkinlik olarak önemsiyoruz.

Çalıştay, katılan ve sunum yapan uzmanların kalitesi ve bilimsel yetkinlikleri ile öne çıktı. Değişik disiplinlerden uzmanlar birbirlerini tanıdılar. Yeni işbirliği kapıları açıldı. İklim değişikliği son elli yıldır tüm bilim dünyasında en çok incelenen ve ülkemizde de ilgi çeken bilimsel konular arasında yer alır. Ancak, şimdiye dek bu konu Türkiye denizlerindeki iklim değişikliği, eğilimler, senaryolar ve etkiler gibi çok yönlü ve hak ettiği şekilde incelenmedi.

Bu çalıştay; deniz-iklim etkileşimiyle ilgili iyi bir başlangıç olmasına karşın, konunun çok yönlü olarak araştırılması, tedbir alınması gibi konularda daha alınacak çok yolumuz var. Bu kitabın e-kitap olarak basılarak tartışılan konuların geniş kitlelere yayılması, konunun öğrenilmesi ve ilgi duyanlar için kaynak olarak kullanılması için ücretsiz erişim sağlanmıştır. Kitap ilk elden ülkemiz denizleri ve iklim değişikliği konusunda çok değerli bilgileri içermektedir. Bu nedenle araştırmacılar, karar vericiler ve denizciler için bilimsel altlık hatta kaynak kitap niteliğindedir.

Nihai hedefimiz ülkemiz denizlerinde bir izleme ağının kurularak, iklim değişikliği konusunda denizlerimizde olabilecek ve deniz ekosistemini, ekonomimizi, soysal hayatımızı ve güvenliğimizi etkileyecek doğa olaylarının tahmin edilerek önceden tedbir alınmasının sağlanmasıdır. Bunun için araştırma ve ilgili devlet kurumlarının birlikte çalışması kaçınılmazdır.

Kitabımızı Türk bilim dünyasında yeri doldurulamayacak iki mümtaz şahsiyete ithaf ediyoruz. Bunların ilki ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü’nde iklim konusunda önemli araştırmalar yapmış ve erken ve üretken bir yaşta ebediyete göçmüş meslektaşımız Prof. Dr. Temel OĞUZ’dur, İkincisiyse 2020 yılında rahmetli olan TÜDAV kurucularından hocaların hocası ve örnek bilim insanı Prof. Dr. Kasım Cemal GÜVEN’dir. İki mümtaz şahsiyetin anılarının önünde tazimle eğiliyoruz.

Son olarak kitaba katkı veren tüm uzmanlara, kitabın toparlanmasına emekleri geçen TÜDAV personeli Sayın Deniz Konaklı ve Sayın Zeynep Gülenç ile ODTÜ’den Sayın Ezgi Şahin’e de teşekkür etmek bizim için zevkli bir görevdir.

Prof. Dr. Barış SALİHOĞLU ve Prof. Dr. Bayram ÖZTÜRK 30 Mart 2021

İçindekiler

  • İklim Değişikliği, Ekosistem Servisleri ve Bölgesel Yönetim Stratejileri Barış Salihoğlu, Ezgi Şahin Yücel, Valeria Ibello, Mustafa Yücel
  • Karadeniz Deniz Yüzey Sıcaklık Artışları: Uydu Gözlemleriyle Güncel Trendler Üzerine Bir Değerlendirme Tülay Çokaçar
  • Güney Karadeniz Kıyıları Deniz Suyu Yüzey Sıcaklığının Uzun Dönemli Değişimi Ertuğrul Ağırbaş, Abdullah Metin Çakıroğlu
  • İstanbul Boğazı ve Marmara Denizi’nde İklim Değişikliği Göstergeleri Hüsne Altıok, Kubilay Dökümcü, Sabri Mutlu, İlayda Destan Öztürk, Dilek Ediger, Ahsen Yüksek
  • Kuzey Ege Denizi Son 46 Yıllık Deniz Suyu Sıcaklığı Değişimleri (1972-2018) Onur Gönülal
  • Türkiye Denizleri’nde İklim Değişikliğinin İzlenmesinde Belirteç (Makrodeskriptör) Türler Üzerine Öneriler Bayram Öztürk
  • Denizlerdeki Isınmanın Plankton Solunumu ve Birincil Üretime Etkisi Mustafa Mantıkcı
  • Antarktika Karasal Vejetasyonunun En Baskın Elemanları: Likenleşmiş Mantarlar ve İklim Değişikliğinin İzlenmesinde Kullanılmaları Mehmet Gökhan Halıcı, Merve Kahraman
  • Deniz Çayırları ve İklim Değişikliği Barış Akçalı, Onur Karayalı
  • İklim Değişikliğinin Türkiye Deniz Balıklarının Dağılımları Üzerindeki Etkileri Murat Bilecenoğlu
  • İklim Değişikliği ve Deniz Memelilerine Etkisi Arda M. Tonay, Beril Gül
  • Deniz Kaplumbağaları Koruma Çalışmalarını İklim Değişikliği Nasıl Değiştirecek? Yakup Kaska
  • Küresel Isınmanın Su Ürünlerine Etkileri Sedat V. Yerli, Uğur Fidansoy
  • İklim Değişikliğinin Türkiye Kıyısal Sulak Alanlarına Etkileri M. Tahir Alp, N. Soner Börekçi
  • İklim Değişikliğinin İstilacı Yabancı Türlerin Başarısına Etkisi Arzu Karahan
  • Doğu Akdeniz Balık Stoklarında Son 40 Yıllık Süreçte İklim Etkisine Bağlı Gözlenen Değişimler ve İleriye Yönelik Uyum Önerileri Ali Cemal Gücü
  • Derin Denizler ve İklim Değişikliğinin Küresel Yönetişimi ve Strateji Önerileri Betül Gökkır
  • İklim Değişiminin Kıyılara Etkileri ve Kıyısal Adaptasyon Devrim Tezcan
  • Avrupa’da Deniz İzleme Çalışmaları’nın İklim Değişiminin Etkilerine Göre Düzenlenmesi Evrim Kalkan Tezcan
  • Denizel İklim Değişikliği Çalışmalarında Mezokozm Uygulamaları Serdar Aksan, Halim Aytekin Ergül
  • Okyanus Asitleşmesinin Makroalgler Üzerine Etkileri Gamze Yıldız
  • Denizlerde İklim Değişikliği ve Belediyelerin Rolü Elif Özgür Özbek
  • Denizlerde İklim Değişikliğine Bağlı Sağlık Sorunları Selin Gamze Sümen
  • Türkiye Kıyılarında Deniz Seviyesinin Yükselmesinin Kültürel Mirasa Potansiyel Etkileri A. Ege Yıldırım, C. İrem Gençer
  • Plastik Kirliliği ve İklim Değişikliği Ülgen Aytan

Erişim Adresi: İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE TÜRKİYE DENİZLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ

Similar Posts

  • |

    EĞİTMENLER İÇİN DALIŞ SAĞLIĞI

    Bydnzgn_adm21

    ‘’Eğitmenler İçin Dalış Sağlığı’’ adlı kitabımız, dalış eğitmenlerinin donanımlı dalışta  faydalanabilmesi için basılmıştır. Vakfımızca çıkarılan bu kitap dalış hastalıkları, tanısal yaklaşımlar, sahada ilk yardım önerileri ve tedavi yöntemlerini içermektedir. Kitap farklı sağlık kurumlarından konusunda uzman akademisyen hekimler tarafından hazırlanmıştır. 18 bölümdeki birçok ana konu bu kitabın içeriğini oluşturuyor. Kitap TSSF/Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu’nun da katkılarıyla 2019’da basıldı.

  • | |

    OCEAN SOLITAIRE

    Bydnzgn_adm21

    Yayın izni için Haldun Karagöz’e teşekkürler.
    Teknesi Amanin (Amel 54) ile okyanusları aşan “solo yelkenci” Haldun Karagöz’ün kitabı her yönüyle bildiğimiz gezgin kitaplarından hayli farklı. Kitap hakkında yıllar önce yaptığım kısa değerlendirmenin yer aldığı yazının linkini vereyim ve sözü yaptığı “solo” yolculukların rotasını öndeyişte anlatan Haldun Karagöz’e ve sıra dışı kitabına bırakayım:

    “Amanin ve ben, 2012 yılında batıya doğru giderek dünyanın etrafındaki ilk yolculuğumuzu yaptık. Coconut Milk Run rotası denilen bu rotadaki yolculuk, daha çok Atlantik ve Güney Pasifik Okyanuslarındaki tropik ve sub-tropik bölgelerde geçse de, Torres Geçidi, Güney Hint Okyanusu, Agulhas ve Ümit Burunları gibi denizlerin tadına da baktı.

    2017 yılında, bu defa 1800’lerin eski yün ve tahıl ticareti rotası denilen rotadan, yani bütün burunların (Ümit, Leeuwin ve Horn burunlarının) altından ve Antarktika’nın etrafından seyretme niyetiyle tekrar yola çıktık. Bu kez durmadan. (…)

    Bu kitap, bu yolculukların hikâyesini anlatmak için.”

    Sayfa Çevirmeli Yeni Sürüm:

    Daha önce Gezgin Korsan ve DADD sitelerinde pdf formatında yayımlanan kitabın “sayfa çevirmeli” yeni sürümünün özelliklerini aşağıda, erişim adresi ise sayfa sonunda yer alıyor.

  • DAK-SAR’la ilgili iki yayın hakkında

    BySezar Atmaca

    Derya kadar imla hatası içeren yayınların okuyucuya saygısızlık olduğunu düşünürüm. Kitap DAK/SAR gönüllülerinin yaşadıkları heyecanlı ve tehlikeli olaylardan kesitler anlatma iddiasında ama bir kitapta bu kadar mı imla hatası, yanlış (hipodermi değil, hipotermi!) olur. Merak ediyorum acaba çalakalem yazılıp sonra hiç okunmuyor mu? Düzeltmen/yayıncı değil de okuyucu mu düzeltecek bu hataları?

  • |

    Anonim Denizcilik Sözlüğü (pdf) ve Hikâyesi

    BySezar Atmaca

    Anonim Denizcilik Sözlüğü’nün hikâyesi 2010 yılında ADF/Amatör Denizcilik Federasyonu yayınlarına editörlük yaparken ADF başkanı Teoman Arsay’ın “değerlendirme yapmam için” PVC kaplı, halkalı klasöre yerleştirilmiş bir sözlük çalışması dosyasını vermesiyle başlar. Dosyayı rahmetli bir gemiadamının akrabaları Deniz ve İçsular Düzenleme Genel Müdürü Özkan Poyraz’a, o da Ocak 2010’da ADF başkanına vermişti.
    Dosyadaki sözlük çalışması 30 yıl önce, Ağustos 1980’de iyi bir elyazısıyla aydınger kâğıdına Rapido kalemle yazılmaya/çizilmeye başlanmış, T harfine kadar tamamlanmış, 340 sayfalık, her satırındaki el emeği ile farklı bir denizcilik sözlüğü çalışmasıydı. Dosyada yazarla ilgili herhangi bir bilgi olmadığı gibi dosyayı iletenler yazar hakkında herhangi bir bilgi vermemiş, bir irtibat adresi de bırakmamıştı.
    İnceledikten sonra yazarı belirsiz bu sözlüğün “aydınger kâğıda yazılmış orijinal haliyle basılmasını” öneren kısa bir rapor hazırlayarak ADF’ye sundum ve bu çerçevede Mustafa Pultar hocamızın da katkısıyla araştırmaya başladık. (…) Yazar hakkında bir bilgi edinilememesi, 30 yıl sonra da olsa ansiklopedi ve internette yayımlanmış yazarı/kaynağı belirsiz kimi sözlüklerdeki madde benzerliği nedeniyle yayımlanmasından vazgeçildi (Şubat 2011).
    (…)
    Kopyası elimin altında olan ve zaman zaman da faydalandığım bu çalışmanın orijinal dosyasını geçtiğimiz yıl Teoman abi (Arsay) bana verince çalışmayı kitap haline getirip pdf formatında sitede yayımlamayı önerdim.

    Mustafa Pultar hocamızın hazırladığı U, Ü, V, Y, Z maddeleri yazarın yazısına yakın bir puntoyla dizildi ve yazarın çalışma notlarıyla birlikte sözlüğe eklendi. Kitap olabilmesi için yaklaşık 40 yılın yorgunluğu ve ince aydınger kullanılması nedeniyle özelliğini yitirmiş, kırık, dalgalanmış sayfalar temizlenip tarandı, orijinal ölçülerine sadık kalındı, madde başlıkları kırmızı yapıldı, yazar harf başlıklarını düzenli olarak kullanmadığı için sayfa kenarlarına harf bantları (A, B, C…) eklendi. Sözlüğün hikâyesi sunuş yazısı oldu, kitaptaki çizimlerden ön/arka kapak hazırlandı ve her harfinde/çiziminde el emeği, göz nuru olan, klavyenin imkânlarını değil kalemle yazmanın güzelliğini hatırlatan sıradışı görsellikteki elyazması bu sözlük ortaya çıktı.

    Yazarının yaklaşık dört yılda hazırladığı, Teoman Arsay abimizin ve Mustafa Pultar hocamızın katkılarıyla 40 yıl sonra gecikmeyle de olsa sizlere ulaşan bu sözlük, onca emeğine, çabasına karşılık tamamlayamadan deryaya veda eden isimsiz yazarının anısına tüm isimsiz denizcilere/gemiadamlarına adandı.

    Deniziniz ve rüzgârınız özlediğiniz gibi olsun.

    Sezar Atmaca

    NOT: Sözlük birkaç saniye içinde açılır. Sayfa sonundaki İndir’e basarak sözlüğü indirebilirsiniz.

  • Yayıncılık Adına Bir Vurdumduymazlık Örneği

    BySezar Atmaca

    Bu kısa yazı, ilk baskısını eleştirdiğimiz, bu yıl “genişletilmiş” üçüncü baskısı yapılan Amatör ve Deniz kitabının (Turgay Noyan, Naviga Yayınları, 1. Baskı 2019, 3. Baskı 2024) hiçbir düzelti yapılmadan, üstelik yeni hatalar/çaparizler eklenerek basılması üzerine yazarın, yayıncının, okuyucunun sorumluluğunu merak eden bir fikri takip yazısıdır.

    “Turgay Noyan’ın Amatör ve Deniz Kitabının Eleştirisi: Kaptan Yatakta… “ başlıklı yazıda “Başucu kitabı olmaya aday” “Zengin içerikli bir eğitim kitabı” olarak pazarlanan Amatör ve Deniz kitabını önce kısa, sonra geniş bir şekilde ele alıp, kitapta yer alan bilgilerin “bir eğitim kitabı yazmak” için yeterli olmadığını belirterek, gelecek baskılarda gözden geçirilir/düzeltilir umuduyla görebildiğim hatalardan, eksikliklerden/çaparizlerden “örnekler” vermiştim. Aynı yazıda kitabın “genişletilmiş” ikinci baskısının çıktığını (Şubat 2020) ancak bu baskıyı kontrol etmediğimi, dolayısıyla neyin genişletildiğini bilmediğimi ama örneğin kaynakçanın aynı yanlışlarla basıldığını, bir düzeltme yapıldıysa da önsözde belirtilmediğini de yazmıştım.
    Ancak bu sene kitabın üçüncü baskısı yapılınca (Şubat 2024) neyin ne kadar düzeltildiğini merak ederek bu baskıyı satın aldım.

    “Turgay Noyan’ın Amatör ve Deniz Kitabının Eleştirisi: Kaptan Yatakta…” başlıklı yazımda beş sayfaya sığdırabildiğim hatalardan, eksikliklerden/çaparizlerden en azından bir kısmı düzeltilir diye beklerken dört sayfalık “Denize Adam Düştü!” bölümü eklenen kitapta hiçbir düzelti yapılmadığını, onca sakat cümleye bile dokunulmadığını ama yeni yanlışlar eklendiğini gördüm.

  • 2017 Deniz Kitapları Örnekleri

    BySezar Atmaca

    İlk baskısı 2017’de yapılan ilgi alanımıza girebilecek denize bulaşmış kitaplardan bakabildiklerimin/okuyabildiklerimin bir listesi var aşağıda. Kitapları konularına göre tasnif etmedim, genel bir durum değerlendirmesi de (ör. neden hiç teknik kitap yok…) yapmadım; yerine fazla ayrıntı (fiyat/sayfa vb.) vermeden notlar/kısa tanıtım/eleştiri yazıları yazdım. Geçtiğimiz yıl basılmış bilinen başka kitaplar varsa bunların da eklenmesi/bilinmesi iyi olur.

    “Savaş olunca ilk ölen gerçektir” ve “ne iyi bir savaş vardır, ne de kötü bir barış” (R. Kipling /B. Franklin). Keyifle kitap okunabilecek/seyir yapılabilecek günler dileğiyle…