İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE TÜRKİYE DENİZLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

İklim Değişikliği ve Türkiye Denizleri Üzerine Etkileri, ed. Barış Salihoğlu, Bayram Öztürk, TÜDAV yayın no: 60, 2021.

Türk Deniz Araştırmaları Vakfı ve ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü işbirliğiyle hazırlanan “İklim Değişikliği ve Türkiye Denizleri Üzerine Etkileri” kitabında iklim değişikliğiyle denizel ekosistemin ilişkisi incelenmektedir. Kitapta Türkiye denizlerinde görülen deniz suyu sıcaklık değişikleri, bunun deniz canlıları üzerine etkileri, belirteç türler, istilacı yabancı türler, sulak alanların ve kıyıların tuzlanması, su ürünleri av bileşimindeki değişimler, uyum ve yönetim stratejileriyle iklim değişikliğinin kıyısal alanlara etkileri gibi birçok konu üzerinde durulmaktadır. Konusunda uzman 20 kurum ve kuruluştan 41 yazarın kaleme aldığı kitapta, 25 adet makale yer almaktadır

Önsöz

 İklim Değişikliği ve Denizlerimiz Çalıştayı 15 Ocak 2021 tarihinde çevrimiçi yapılan bir etkinlik oldu. Yüksek ilgi gören bu etkinliğe 300’e yakın katılımcı kayıt yaptırdı. Uzun zamandır planladığımız çalıştayı ülkemizin iki güzide kuruluşu TÜDAV ve ODTÜ Denizi Bilimleri Enstitüsü olarak birlikte yapmaktan büyük bir onur duyduk. Bu tür işbirliklerinin ve sinerji oluşturulmasının ülkemiz için örnek olmasını diliyoruz. Kitabı Birleşmiş Milletler Okyanus on yılı (UN Ocean Decade, 2021-2030) dönemini kapsayan süreçte yayınlamamızı da bir etkinlik olarak önemsiyoruz.

Çalıştay, katılan ve sunum yapan uzmanların kalitesi ve bilimsel yetkinlikleri ile öne çıktı. Değişik disiplinlerden uzmanlar birbirlerini tanıdılar. Yeni işbirliği kapıları açıldı. İklim değişikliği son elli yıldır tüm bilim dünyasında en çok incelenen ve ülkemizde de ilgi çeken bilimsel konular arasında yer alır. Ancak, şimdiye dek bu konu Türkiye denizlerindeki iklim değişikliği, eğilimler, senaryolar ve etkiler gibi çok yönlü ve hak ettiği şekilde incelenmedi.

Bu çalıştay; deniz-iklim etkileşimiyle ilgili iyi bir başlangıç olmasına karşın, konunun çok yönlü olarak araştırılması, tedbir alınması gibi konularda daha alınacak çok yolumuz var. Bu kitabın e-kitap olarak basılarak tartışılan konuların geniş kitlelere yayılması, konunun öğrenilmesi ve ilgi duyanlar için kaynak olarak kullanılması için ücretsiz erişim sağlanmıştır. Kitap ilk elden ülkemiz denizleri ve iklim değişikliği konusunda çok değerli bilgileri içermektedir. Bu nedenle araştırmacılar, karar vericiler ve denizciler için bilimsel altlık hatta kaynak kitap niteliğindedir.

Nihai hedefimiz ülkemiz denizlerinde bir izleme ağının kurularak, iklim değişikliği konusunda denizlerimizde olabilecek ve deniz ekosistemini, ekonomimizi, soysal hayatımızı ve güvenliğimizi etkileyecek doğa olaylarının tahmin edilerek önceden tedbir alınmasının sağlanmasıdır. Bunun için araştırma ve ilgili devlet kurumlarının birlikte çalışması kaçınılmazdır.

Kitabımızı Türk bilim dünyasında yeri doldurulamayacak iki mümtaz şahsiyete ithaf ediyoruz. Bunların ilki ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü’nde iklim konusunda önemli araştırmalar yapmış ve erken ve üretken bir yaşta ebediyete göçmüş meslektaşımız Prof. Dr. Temel OĞUZ’dur, İkincisiyse 2020 yılında rahmetli olan TÜDAV kurucularından hocaların hocası ve örnek bilim insanı Prof. Dr. Kasım Cemal GÜVEN’dir. İki mümtaz şahsiyetin anılarının önünde tazimle eğiliyoruz.

Son olarak kitaba katkı veren tüm uzmanlara, kitabın toparlanmasına emekleri geçen TÜDAV personeli Sayın Deniz Konaklı ve Sayın Zeynep Gülenç ile ODTÜ’den Sayın Ezgi Şahin’e de teşekkür etmek bizim için zevkli bir görevdir.

Prof. Dr. Barış SALİHOĞLU ve Prof. Dr. Bayram ÖZTÜRK 30 Mart 2021

İçindekiler

• İklim Değişikliği, Ekosistem Servisleri ve Bölgesel Yönetim Stratejileri Barış Salihoğlu, Ezgi Şahin Yücel, Valeria Ibello, Mustafa Yücel
• Karadeniz Deniz Yüzey Sıcaklık Artışları: Uydu Gözlemleriyle Güncel Trendler Üzerine Bir Değerlendirme Tülay Çokaçar
• Güney Karadeniz Kıyıları Deniz Suyu Yüzey Sıcaklığının Uzun Dönemli Değişimi Ertuğrul Ağırbaş, Abdullah Metin Çakıroğlu
• İstanbul Boğazı ve Marmara Denizi’nde İklim Değişikliği Göstergeleri Hüsne Altıok, Kubilay Dökümcü, Sabri Mutlu, İlayda Destan Öztürk, Dilek Ediger, Ahsen Yüksek
• Kuzey Ege Denizi Son 46 Yıllık Deniz Suyu Sıcaklığı Değişimleri (1972-2018) Onur Gönülal
• Türkiye Denizleri’nde İklim Değişikliğinin İzlenmesinde Belirteç (Makrodeskriptör) Türler Üzerine Öneriler Bayram Öztürk
• Denizlerdeki Isınmanın Plankton Solunumu ve Birincil Üretime Etkisi Mustafa Mantıkcı
• Antarktika Karasal Vejetasyonunun En Baskın Elemanları: Likenleşmiş Mantarlar ve İklim Değişikliğinin İzlenmesinde Kullanılmaları Mehmet Gökhan Halıcı, Merve Kahraman
• Deniz Çayırları ve İklim Değişikliği Barış Akçalı, Onur Karayalı
• İklim Değişikliğinin Türkiye Deniz Balıklarının Dağılımları Üzerindeki Etkileri Murat Bilecenoğlu
• İklim Değişikliği ve Deniz Memelilerine Etkisi Arda M. Tonay, Beril Gül
• Deniz Kaplumbağaları Koruma Çalışmalarını İklim Değişikliği Nasıl Değiştirecek? Yakup Kaska
• Küresel Isınmanın Su Ürünlerine Etkileri Sedat V. Yerli, Uğur Fidansoy
• İklim Değişikliğinin Türkiye Kıyısal Sulak Alanlarına Etkileri M. Tahir Alp, N. Soner Börekçi
• İklim Değişikliğinin İstilacı Yabancı Türlerin Başarısına Etkisi Arzu Karahan
• Doğu Akdeniz Balık Stoklarında Son 40 Yıllık Süreçte İklim Etkisine Bağlı Gözlenen Değişimler ve İleriye Yönelik Uyum Önerileri Ali Cemal Gücü
• Derin Denizler ve İklim Değişikliğinin Küresel Yönetişimi ve Strateji Önerileri Betül Gökkır
• İklim Değişiminin Kıyılara Etkileri ve Kıyısal Adaptasyon Devrim Tezcan
• Avrupa’da Deniz İzleme Çalışmaları’nın İklim Değişiminin Etkilerine Göre Düzenlenmesi Evrim Kalkan Tezcan
• Denizel İklim Değişikliği Çalışmalarında Mezokozm Uygulamaları Serdar Aksan, Halim Aytekin Ergül
• Okyanus Asitleşmesinin Makroalgler Üzerine Etkileri Gamze Yıldız
• Denizlerde İklim Değişikliği ve Belediyelerin Rolü Elif Özgür Özbek
• Denizlerde İklim Değişikliğine Bağlı Sağlık Sorunları Selin Gamze Sümen
• Türkiye Kıyılarında Deniz Seviyesinin Yükselmesinin Kültürel Mirasa Potansiyel Etkileri A. Ege Yıldırım, C. İrem Gençer
• Plastik Kirliliği ve İklim Değişikliği Ülgen Aytan

Erişim Adresi: İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE TÜRKİYE DENİZLERİ ÜZERİNE ETKİSİ