|

Fırtınalı hava seyirlerinde “bilseniz iyi olur”lar

John Jamieson, çeviri Doğan Çelen

Hepimiz rüzgâr sağanağının çok olduğu seyirlerin verdiği yürek çarpıntılarını iyi biliriz. Yalnız bazen yelkeni camadana vurmakta geç kalır ve kendimizi fırtınanın içinde buluveririz! Teknemizin kontrolünü çabucak tekrar elimize almak ve camadan tutabileceğimiz ana kadar güvenle seyredebilmek için yapabileceğimiz üç manevra vardır.

Mümkün olan en kısa zamanda ana ve ön yelkeni küçültün. Yelkenlerin küçültülmesi tekneyi  çabucak dengeler ve dümeni hafifletir. Yelkenleri küçültmeyi (yelkeni camadana vurmayı) ne kadar geciktirirseniz, işiniz de o kadar zorlaşacaktır. Eğer yeriniz varsa ön yelkeni faça edip tekneyi durdurabilirsiniz. Yoksa, ana yelkeni camadana vurabileceğiniz, en yakındaki sakin bir bölgede demir atın. O zamana kadar yapabileceğiniz ana yelkenin tepesindeki rüzgârı boşaltmak (push), boşlama (pop) ve orsalama/bocalama yani teknenin başını rüzgâra yaklaştırma/orsalama veya uzaklaştırma/bocalama (yükselme/açma) (pinch) manevralarıdır.

Yelkenin tepesindeki rüzgârı boşalt

Yelkenlinizin direğinin başındaki rüzgârın deniz seviyesindekinden %50 daha fazla olduğunu biliyor muydunuz? Orsaya kaçmanızı önlemek için ana yelkenin üst yarısındaki o yüksek hızlı rüzgârı boşaltmanız gerekir.

Yelken arabasını laçka edin (veya kontrol halatlarıyla ayarlayın) ve anayelkeni olabildiğince (araba raylarının sonuna kadar) rüzgâraltına kaydırın. Bu durum anayelkenin gücünü azaltacak ve tekneniz ileri giderken ayakta kalacaktır.

Boşla

Hiç kuvvetli rüzgârlarda dingi kullandığınız oldu mu; ya da sağanaklı havalarda dingiyle seyreden birini seyrettiğiniz? Adamcağız sürekli uğraşıp duruyordur. Çünkü o durumda teknenin yatışını kontrol altında tutabilmek için yelkenle sürekli orsalama/bocalama (yükselme/açma) manevraları yapmak gerekir. Dikkat etmez, boş verirseniz dingiyi alabora etmek olasılığınız yüksektir.

Büyük yelkenliler size daha hoşgörülü davranırlar ama siz o dingi seyirlerinden edindiğiniz numaraları yine de kullanabilirsiniz.. Sağanakları önceden kestirebilmek için  rüzgârüstünde denizin yüzeyindeki koyulaşan bölgelere dikkat edin. Onlar biraz sonra yolunuza çıkacak sağanakların işaretçileridir. Sağanak vurmadan önce anayelken iskotasını on santim (birkaç inch) kadar boşlayın. Bu anayelkenin ön kısmının orsaya dönmesine neden olur ve teknenin yana yatmasını önleyerek tekneyi dengede tutar.

 Orsala

Sağanak bastırdığında anayelkeni boşlamayı istemezseniz,  rüzgârüstüne dönün yani orsalayın. Bu durum anayelkenin ön kısmının üçte birinin ve ön yelkenin orsalamasına neden olur (uzun lafın kısası tekne orsalar ve düzelir)… Yalnız orsa alabanda eğleniyorsanız, işi abartmayın, köre düşebilirsiniz.*

Yukarıda söz ettiğim üç manevrayı kullanarak fırtınalı havalarla başa çıkabilirsiniz.   Böylece küçük bir tekneyi veya o kıymetli yarış teknenizi doğru dürüst camadan vurarak yelkenlerini küçültebileceğiniz yere kadar güvenle götürebilirsiniz.

*Köre düşmek: Yelkenli teknenin manevra sırasında kör bölgeyi geçemeyip hareketsiz kalması. Bu durumda dümen alabandaya basılır ve ön yelken faça edilir.

Ayrıca Bkz.: •Porsun Ambarı’na Çeviri Yazılar / Sezar Atmaca (Motorunuzun Ömrüne Ömür Katmak İçin Yedi Öğüt / John Jamieson, çeviri Doğan Çelen )(Ocak 2026)

Benzer Gönderiler

  • Motorda Su Yanlış Yolu Seçince

    Sevgili Teoman Arsay Trans-Ocean dergisinin Kasım 2023 sayısında yayımlanmış bir yazıya sevgili Sezar Atmaca’nın ve benim dikkatimizi çekti. Teknelerde motor montajı esnasında olası bir ihmal sonucu motorda ileride oluşabilecek hasarla ilgili bu yazının amatör denizciler için önemli olduğunu düşünerek tercümesini yapıp, Denizcinin Günlüğü’nde (https://denizciningunlugu.org) yayımlanmasını önerdi.

    Bunun üzerine makalenin yazarıyla iletişime geçip gerekli izni alarak tercümeyi tamamladık.

    Motor tesisatının gerekli deniz suyu devrelerini planlar ve oluştururken yapılabilecek ufak bir umursamazlığın tüm motorun hasar göreceği beklenmedik ağır sonuçlara neden olabileceği bu yazı ve eşlik eden fotoğraflardan açıkça anlaşılmaktadır. 

    Motor bölmesinde nefeslik tertibatının mevcut ve montajının doğru yapılmış olduğundan emin olmayan tekne sahiplerinin bu kontrolü yapmasını öneririz.
    Âli San

  • ADEK / Amatör Denizci Elkitabı’nın yeni baskısı 1 Temmuz’da serbest erişime de açılıyor…

    Sezar Atmaca ADEK / Amatör Denizci Elkitabı’nın genişletilmiş yeni baskısı 25 Haziran’da Ege Yayınları’ndan çıkıyor. Ayrıca  Amatör Denizci Elkitabı 1 Temmuz’da serbest erişime de açılıyor. Ayrıntıları aşağıdaki yazıda… * Amatör Denizci Elkitabı, hazırlayan Sezar Atmaca, Ege Yayınları, 2026. (Ege Yayınları: www.zerokitap.com)

  • | |

    OCEAN SOLITAIRE

    Yayın izni için Haldun Karagöz’e teşekkürler.
    Teknesi Amanin (Amel 54) ile okyanusları aşan “solo yelkenci” Haldun Karagöz’ün kitabı her yönüyle bildiğimiz gezgin kitaplarından hayli farklı. Kitap hakkında yıllar önce yaptığım kısa değerlendirmenin yer aldığı yazının linkini vereyim ve sözü yaptığı “solo” yolculukların rotasını öndeyişte anlatan Haldun Karagöz’e ve sıra dışı kitabına bırakayım:

    “Amanin ve ben, 2012 yılında batıya doğru giderek dünyanın etrafındaki ilk yolculuğumuzu yaptık. Coconut Milk Run rotası denilen bu rotadaki yolculuk, daha çok Atlantik ve Güney Pasifik Okyanuslarındaki tropik ve sub-tropik bölgelerde geçse de, Torres Geçidi, Güney Hint Okyanusu, Agulhas ve Ümit Burunları gibi denizlerin tadına da baktı.

    2017 yılında, bu defa 1800’lerin eski yün ve tahıl ticareti rotası denilen rotadan, yani bütün burunların (Ümit, Leeuwin ve Horn burunlarının) altından ve Antarktika’nın etrafından seyretme niyetiyle tekrar yola çıktık. Bu kez durmadan. (…)

    Bu kitap, bu yolculukların hikâyesini anlatmak için.”

    Sayfa Çevirmeli Yeni Sürüm:

    Daha önce Gezgin Korsan ve DADD sitelerinde pdf formatında yayımlanan kitabın “sayfa çevirmeli” yeni sürümünün özelliklerini aşağıda, erişim adresi ise sayfa sonunda yer alıyor.

  • | |

    Erişime Açık Kaynakların Listesi

    Erişime açık kaynaklarla ilgili başlıklar “büyük harflerle” yazılmıştır. Erişime açık site ve kitap bilgileri ilgililerinin “verdiği özel izinle” söz konusu sitelerden alınmış ve belli bir sırayla yayımlayabilmek için farklı (geçmiş) yayın tarihleri kullanılmıştır.

    Kitaplar: Sitede söz edilmiş ya da eski sürümleri yayımlanmış olanlar dışındaki kitaplara “Son Eklenenler” ve “Son Eklenenler (Tanıtım)” kategorisinde değil, “ERİŞİME AÇIK KAYNAKLAR“/ “ERİŞİME AÇIK SİTE ÖNERİLERİ” ve “ERİŞİME AÇIK KAYNAKLARIN LİSTESİ”nde yer verilmiştir.

    Siteler: Takip ettiğim, ilgimi çeken “üyesiz/abonesiz/şifresiz ulaşılabilen, reklam almayan, ağırlıkla yazılı metinler içeren” sitelerden bazılarını önereceğim. Mutlaka başkaları da vardır ama bunlar benim seçimlerim ki öneri kıstaslarıma uyarsa zamanla başkalarını da listeye ekleyebilirim. Bu sitelerin ortak özelliklerini şöyle sıralayabilirim:

    “Kişisel veya kurumsal, deryamızı zenginleştiren, renk/değer katan, kitapları, makaleleri, çeviri yazıları, söyleşileri, konuşmaları, projeleri/araştırmaları/çalışmaları, gezileri ve fotoğraflarıyla… önemli bilgi/başvuru kaynakları.”

    İzin ve paylaşımları için site ilgililerine teşekkürlerimizle…

  • |

    İstanbul Boğazı Rejimi Tarihi Üzerine…

    TÜDAV/Türk Deniz Araştırmaları Vakfı, Japonya’da dışişleri bakanlığı ve başbakanlık görevlerinde de bulunmuş Dr. Hitoshi Ashida’nın “İstanbul Boğazı Ulaşım Rejimi Tarihi Üzerinde Araştırma” isimli eserini Japonca’dan Türkçeye kazandırdı.

    Türkiye ile Japonya arasındaki diplomatik ilişkiler 1924 yılında resmen tesis edilip, ertesi yıl karşılıklı olarak büyükelçilikler açılınca Dr. Hitoshi Ashida  da Türkiye’de  göreve başlamış. Ashida, kariyerinin erken dönemlerinde Sovyetler Birliği’nde diplomat olarak bulunduğu sırada Türk boğazlarına ilgi duymuş. 1925-1929 yılları arasında Türkiye’de Japonya Büyükelçiliğinde başkatip (birinci sekreter) olarak görev yaptığı dönemde “İstanbul Boğazı Ulaşım Rejimi Tarihi Üzerinde Araştırma” isimli çalışmasıyla doktor unvanını almış ve bu eser 1930’da Tokyo’da Japonca olarak yayımlanmış. Ashida, 1947’de Japonya dışişleri bakanlığı ve 1948’de başbakanlık görevlerinde de bulunmuş.

    Türk-Japon diplomatik ilişkilerinin 100. yılı dolayısıyla TÜDAV tarafından 2024’te Chieko Adachi çevirisiyle Türkçeye kazandırılan bu eser, 1930’a kadar Türk boğazlarının tarihsel gelişimini ve uluslararası önemini inceleyen kapsamlı bir çalışma.

    İstanbul ve Çanakkale Boğazları, tarih boyunca jeopolitik bir düğüm noktası olarak görülmüş; askeri ve ticari açıdan kritik bir geçiş hattı olmuştur. Ashida, 1930’a dek ele aldığı Boğazlar rejimini yalnızca Türkiye’nin ulusal çıkarları açısından değil, Süveyş, Panama vb. örneklerle küresel deniz hukukunun gelişimi bağlamında da ele alıyor, tarihsel ve hukuki bir çerçeve sunuyor.
    ….
    Kitap, İstanbul Boğazı’nın tarihsel ve hukuki boyutlarını derinlemesine ele alarak, akademik ve diplomatik bir bakış sunuyor. Özellikle deniz hukuku, uluslararası ilişkiler ve Türkiye’nin jeopolitik konumu üzerine çalışanlar için öngörüleri günümüze dek uzanan değerli bir kaynak “İstanbul Boğazı Ulaşım Rejimi Tarihi Üzerinde Araştırma”.

  • | |

    Mustafa Pultar Hoca İçin…

    Mustafa Pultar hocanın vefatını Kanada’dan e-posta gönderen Motor Boat &Yachting dergisi yazarı arkadaşım Yılmaz Bayazıtoğlu’ndan öğrendim. Ona da Çeşme’de yaşayan Mustafa hocanın bir komşusu haber vermiş. Dünya böyle artık haber sınır tanımıyor, bazen uzaktan daha çabuk öğrenebiliyorsunuz. Mustafa hoca için siteye bir anma yazısı yazacaktım ama Yılmaz’ın vesilesi ve Motor Boat &Yachting dergisi yayın yönetmeni Selcen Tanınmış Işıldar’ın önerisiyle Yılmaz’ın ve benim yazım “İki Farklı Hafızadan Bir Portre: Mustafa Pultar” başlığıyla derginin Ekim sayısında (sayı 227) yayımlandı (görseli yazı sonunda).