Porsun Ambarı’na Çeviri Yazılar

Sezar Atmaca

“Porsun Ambarı adlı, seyre/donanıma/kullanıma ilişkin telif/çeviri veya derleme birçok  yazının yer alacağı yeni bir kategoride yazılar yayımlayacağımızı” 2024 yılı başında belirtsek de bugüne dek ancak iki yazı yayımlayabildik. Yıllardır üye olarak ilgiyle takip ettiğimiz sitelerden biri olan www.skippertips.com’un kurucusu Kaptan John Jamieson’un “özel izniyle” çevirip/yayımlayacağımız yazıların da katkılarıyla Porsun Ambarı yazılarını çoğaltmaya çalışacağız.

Yazıları, Tekne Mekaniği Elkitabı, Tekne Bakım Elkitabı, Pratik Teknecilik Ansiklopedisi (Ali Gündüz’le birlikte), Denizciler İçin Faydalı Bilgiler Kitabı ve Sürdürülebilir Yelkencilik kitaplarının çevirileriyle literatüre önemli katkılar yapan değerli dostumuz Doğan Çelen çevirecek.

ABD’nin doğu kıyısı ve Karayipler’de onbinlerce mil kat etmiş, uzun yıllar ~8 metrelik (27 feet) yelkenli teknesinde yaşamış bir deniz emektarı olan Kaptan John, yirmi yılı aşkın bir süre Amerika Birleşik Devletleri Sahil Güvenliği’nde navigatör, arama kurtarma sorumlusu, gemi kaptanı ve eğitim uzmanı olarak görev yaptıktan sonra Florida’daki Chapman Denizcilik Okulu’nda denizcilik ve harita navigasyonu bölümlerini yönetmiştir.

Kaptan John Jamieson, yelkencilik, navigasyon, demirleme, bağlar, tekne kullanma ve hava durumu gibi konularda işe yarayacak denenmiş, kanıtlanmış özlü/pratik bilgiler sunan yazılarıyla teknenizde meydana gelebilecek problemlerin üstesinden gelebilecek, hızlı ve kolay kararlar almanın yollarını göstermeye çalışıyor.

Seamanship Secrets (Denizcilik Sırları) ve Captain John’s Sailing Skills Series (Kaptan John’un Yelken Becerileri​ Serisi) kitaplarının da yazarı olan Kaptan John’un makaleleri Blue Water Sailing ve Good Old Boat dergilerinde yayımlanmıştır.

Yazarın web sitesini www.skippertips.com adresinden ziyaret edip, haftalık yelken bültenine “ücretsiz”​ üye olabilirsiniz.

İlk yazımız motor ömrünün uzatılması için yapılabilecekler hakkında.

---

Motorunuzun ömrüne ömür katmak için yedi öğüt

John Jamieson*

Büyük paralar ödeyerek sahip olduğunuz kıymetli dizel motorunuzun, seyirleriniz boyunca sizi üzmeden canavar gibi çalışmasını sağlamanız için usta bir mekanik teknisyeni olmanız gerekmez! Motorunuzu çalıştırmadan önce aşağıya sıraladığım şu yedi noktayı kontrol etmeniz, sizi ilerde büyük paralara malolacak tamir ve yedek parça giderlerinden kurtaracaktır.

1. Motor yağı

Yağ çubuğunu bir kere çekip bakmak yerine iki kere daldırmayı adet edinin. Çubuğu çekip kurulayın.  Sonra, çubuğu, ucu karterin dibine erişinceye yani tamamen yuvasına oturuncaya  kadar iterek yerine takın. Tekrar çıkarın ve yağın rengine bakın. Siyah bir yağ görmeniz gerekir. (Çubukta kahverengi veya üzerinde akıntı izleri [damarlar] olan bir yağ görüyorsanız, karterde su var demektir). Yağın birazını parmaklarınızın ucuna sürün ve üzerine ışık tutarak bakın. İçinde topaklanmalar veya (parçacıklar) görüyorsanız, motorunuzda aşınmalar var demektir. Yani, motorunuzda hiç ihmal etmemeniz gereken, yakında arıza çıkaracak bir durum var! Konuyla hemen yakından ilgilenmeye başlayın.

2. Aktarma organları (transmisyon) yağı

Evet biliyorum, o yağı kontrol etmek biraz zor bir iştir; ama öte yandan yapmazsanız sonradan çıkacak onarım masraflarının epeyce tuzlu olacağını da unutmamak gerekir. Doğruluğundan emin olmak için yağ seviyesini iki kere kontrol edin. Makinaların birçoğunda aktarma organlarının yağ çubukları yerlerine vidalanmış olur. Çubuğu söküp alın, kurulayıp temizleyin,  Çubuğu vidalı kısmı dişleri ancak dokunacak şekilde girinceye kadar yuvasına sokarak yerine takın (Yağ seviyesini kontrol etmeden çubuğu sıkıştırmayın). Çubuğu çıkarın, seviyeyi kontrol edin ve yağı koklayın. Yanık kokusu varsa aktarma organlarınızın bakıma ihtiyacı var demektir.

3. Soğutma suyu tankı kapağı ve soğutma suyu (sıvısı)

Kapağı çıkarın, ters çevirip altına bakarak contasını kontrol edin. Aşınmış contalar sızıntılara neden olur. Yalnızca contayı değil kapağın tamamını değiştirin. Yapmazsanız soğutma suyu (sıvısı) kaybıyla karşılaşırsınız. Bu durumda motorunuz aşırı ısınacak ve arıza yapacaktır (İç kısımlarda hasarların ortaya çıkma olasılığı yüksektir).

Tanktaki su (sıvı) seviyesini parmağınızla kontrol edin (tabii ki, su soğukken!).  Su seviyesini tam dolu durumda tutmaya çalışın.

4. Kayışlar ve hortumlar

1,25 cm’den fazla boşluğu olan kayışlarınızı ya yeniden ayarlayın ya da tamamiyle değiştirin Bir yerleri (alternatör, pompa vb.) çalıştıran bu tür kayışlarınız varsa, kontrol etmeden önce onları gevşetin.  Hortumlarınızın yumuşak olup olmadıklarını kontrol edin (Soğukken!).  Çatlak veya aşınmaları arayın. Böyle olanlar varsa hemen değiştirin.

Teknede taşıdığınız yedek parçalar arasında her zaman kayış ve hortumların da yedekleri bulunsun.

5. Salmastralar

Şaft salmastralarındaki aşırı sızıntılara dikkat edin. Sızdıran salmastraları nedeniyle demirde veya bağlıyken batmış birçok teknenin olduğunu da aklınızdan çıkarmayın. Dakikada iki üç damla (motor çalışırken) gerekli yağlamayı sağlamak için yeterlidir. Fazlası size ya salmastra saplamalarının gevşek olduğunu ya da salmastra malzemesinin aşınmış olduğunu söylüyor demektir. Saplamaları sıkmanız için iki tane büyükçe anahtara ihtiyacınız olacaktır. Sıktıktan sonra sızıntı hâlâ devam ediyorsa, salmastra malzemesinin değiştirilmesi gerekir.

6. Denizsuyu vanaları ve egzoz

Denizsuyu giriş vanalarının tutamaklarının (saplarının) vanaya bağlı hortumla aynı hizada olup olmadığına dikkat edin. Böylece soğutma suyunun motora gittiğinden emin olursunuz.

Motorunuzu çalıştırdıktan sonra egzozdan gelen suyun düzgün ve sürekli olup olmadığına dikkat edin.  Sürekli gelmeyen su ya tıkanmış denizsuyu filtrenize ya da su girişini tıkayan bir engele (yosun, plastik torba vb.) işaret eder.

7. Batarya kablolarının kontrolü

Teknenizdeki kabloların bağlantıları, tekne baş-kıç yaptığında, yalpada ve motor titreşimleriyle gevşer. Motor tarafındaki bağlantılarınızı ve batarya uçlarının her birini ayrı ayrı kontrol edin.

Yukarıda söz ettiğim bu yedi öğüt, motorunuzun ömrünü uzatacak ve tamir masraflarınız açısından büyük tasarruflar sağlayacaktır. Böylece teknenizde güvenebileceğiniz dizelinizle mevsimler boyunca sorunsuz seyirler yaşayabileceksiniz.

(Çeviri: Doğan Çelen)

*Bu yazı Kaptan John Jamieson’ın özel izniyle yayımlanmaktadır. Kaptan John, yirmi yılı aşkın bir süre Amerika Birleşik Devletleri Sahil Güvenliği’nde navigatör, arama kurtarma sorumlusu, gemi kaptanı ve eğitim uzmanı olarak görev yaptıktan sonra Florida’daki Chapman Denizcilik Okulu’nda denizcilik ve harita navigasyonu bölümlerini yönetmiştir. Kaptan John Seamanship Secrets / Denizcilik Sırları ve Captain John’s Sailing Skills Series / Kaptan John’un Yelken Becerileri Serisi’nin de yazarıdır. Yazarın web sitesini www.skippertips.com adresinden ziyaret edip,  haftalık yelken bültenine “ücretsiz” üye olabilirsiniz.