Bengi Su ERTÜRKMEN AKSOY, Neşe GURALLAR

---

Sunuş: Osmanlıdan gelenin, kalanın, kaybolanın, yok olanın izleri… / Sezar Atmaca

Amatör-sportif denizciliğin yeterince araştırılmış, yazılmış bir tarihinin olmadığını vurgulayarak “Yeni Bir Amatör/Sportif Denizcilik Anlayışı İçin…” dosyasında: “ denizcilik, yani deniz/tekne/insan ilişkisinin amatör/sportif yönünün izlerini denizcilik mirasında, denizci varoluş tarzında araştırıp, suüstüne çıkarmaya çalışan, geçmişimizin çok kültürlü, renkli karakterini veri alan, hikâyelerini anlatan; yazılara öncelikle yer verileceğini” belirtmiştik.

Bengi Su Ertürkmen Aksoy ve Neşe Gurallar’ın 19. yüzyılın ikinci yarısında İstanbul’daki deniz sporları günlerini/şenliklerini (regattaları) anlatan, Gurallar’ın danışmanlığında, Aksoy’un doktora tezi çalışmasına dayanan aşağıdaki yazı bu açıdan dönemine ilişkin zengin bir tablo sunuyor.

Ülkemiz yelken tarihi anlatılarında ya da deniz kültürü ile ilgili kitaplarda bilinçli/bilinçsiz pek değinilmeyen Osmanlı dönemi, Cumhuriyetin ilk yıllarındaki levanten kulüpleri ya da ulusallığa sıkışmış anlatılar dönemin denizci varoluş tarzlarını/sosyal etkinliklerini, kozmopolit yapısını pek yansıtmaz. Dönemin süreli yayınları ve anı kitapları taranarak hazırlanan, regattaların kentsel mekânların biçimlenmesinde, dönüşümünde ve modernleşmesindeki etkilerini de analiz eden bu çalışma 1859’dan itibaren kentsel bir etkinlik olarak gelenekselleşen regattalarla ilgili hazırlanmış bir ilk yayın olması açısından da değerli bir çalışma.

Bayram gibi resmi tatil ilan edilerek büyük bir şenliğe dönüşen, kimi zaman 10-15 bin kişinin izlediği, kürek, yelken, yüzme yarışları ve farklı aktiviteler içeren bu etkinlikler geçmişimize, denizcilik kültürüne ilişkin geniş bir tahayyül ufku sunuyor, yeni bilgilerle tanıştırıyor bizleri: Düzenleyici/katılımcı profili, düzenlenme günleri, yarış programları, tekne tipleri, Müslümanların çoğunlukla kürekte, gayrimüslimlerin/Levantenlerin yelkende katıldığı yarışlar, farklı aktiviteler, katılımcılar, izleyiciler, kulüpler, şikâyetler, Büyükada (Prinkipo) merkez olmak üzere kentteki değişim/dönüşüm sürecinde Kadıköy/Moda, Üsküdar, Büyükdere/Tarabya şenlikleri…

Osmanlıdan gelenin, kalanın, kaybolanın, yok olanın kartpostallarda, fotoğraflarda kalan izleri…

Yayın izni[1] verdikleri için sayın Bengi Su Ertürkmen Aksoy-Neşe Gurallar ve ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi’ne teşekkürlerimizle…

---

[1] Bu yazı “araştırmanın yazarları Bengi Su Ertürkmen Aksoy-Neşe Gurallar ve ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi’nin izniyle yayımlanmıştır.”. OpenMETU‘de Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanan bu çalışma ticari amaçlar için kullanılamaz, orijinal hali dışında değiştirilmesine veya adapte edilmesine izin verilemez.

Bengi Su Ertürkmen Aksoy ve Neşe Gurallar “19. Yüzyılın İkinci Yarısında İstanbul Gemicilik Şenlikleri: Büyükada (Prinkipo) Regattaları ve Adanın Dönüşümü,” ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, cilt: 37, no: 1, sayfa 117–148, 2020.

Bağlantılı yazı bkz: Yeni Bir Amatör/Sportif Denizcilik Anlayışı İçin