|

Eski Denizcilik Dergileri Dizini IV: Denizatı Dergisi Bibliyografyasından Seçmeler (1986-1994)

Denizatı dergisi hakkında / Sezar Atmaca

Denizle ilişkisi iş-meslek ilişkisi olan profesyonel denizcilerin dergilerinden biri olan Denizatı dergisi günümüzde dijital olarak yayımlanıyor. Derginin ilk sayısı hakkında bir kayıt bulamadım ancak derginin son sayısında yer alan bilgiye göre “Denizatı dergisinin geçmişi İTÜ Denizcilik Fakültesi (eski YDO) Mezunları Derneği’nin (İTÜ DEFAMED) kuruluş yılı olan 1949’a kadar uzanıyor.

Ağustos 1949’da “Yüksek Denizcilik Okulu Mezunları Cemiyeti” adıyla kurulan derneğin yayın organı olarak yayınını uzun yıllar sürdüren derginin son iki sayısı ise dijital olarak yayımlanmış (Bahar 2023, sayı 1 / Kış 2024 sayı 2)*.

Denizatı dergisinin 9 yıllık dönemini (1986-1994) kapsayan bibliyografya derginin Ocak 1995 sayısının eki olarak verilmiş. Konulara ve yazar adlarına göre yapılmış iki bölümden oluşan bibliyografyayı M. Şeref Baba, Esra Biçen, Işıl Güler hazırlamış.

İlgilenebileceğimiz, kulak kabartabileceğimiz konular veya içeriğini bilmesek de ilginç başlıkları seçmeye çalıştım ama dizerken gözümden kaçan yazılar da olabilir. Bibliyografyada yazıların yer aldığı dergilerin sayfa numaraları varsa da dergi sayılarını belirtmekle yetindim, konu başlıklarına göre yapılan sıralamayı esas aldım. 

Bu bibliyografyayı paylaştığı için Murat Koraltürk’e teşekkürlerimizle.

* Denizatı Bülten – İTÜDEFAMED | İTÜ Denizcilik Fakültesi Mezunları Derneği


DENİZCİLİK:

*Denizcilerin Sosyal Yaşama Uyum Zorlukları, Ayşegül Kankale, 1992, sayı 4-5.

*Denizciliğimiz ve Sorunları, Sami Uzun, 1992, sayı 6-7.

*Deniz Kurutan Kurum, Doğan Kuban, 1992, sayı 10-11.

*Niçin Fikir üretemiyoruz? Bülent, Erol, 1993, sayı 1.

*Denizde Çoğulculuk, Mümtaz Soysal, 1993, sayı 4-5.

*Denize Düşen Akıl, Mümtaz Soysal, 1993, sayı 6-7.

*Denizde Emniyet Neden Yetersiz? Münip Baş, 1993, sayı 6-7.

*21. Yüzyıla Doğru Denizciliğimiz, İbrahim Tez, 1993, sayı 1.

*Çapa ve Uskur, Mümtaz Soysal, 1994, sayı 4-5.

*Bir Düşün Öyküsü, Efendi Kaptan, sayı 4-5.

*İskele, Mümtaz Soysal, 1994, sayı 8-9.

*Denizde Yaşanılan Enteresan Olaylar, Namık Assena, sayı 10-11.

*Ulusal Denizcilik Bildirgesi, Refik Akdoğan, 1992, sayı 6-7.

DENİZ HUKUKU:

*Denizin Hukuki Statüsü (1. Bölüm), Mahmut Karaman, 1992, sayı 2-3.

*Denizin Hukuki Statüsü (2. Bölüm), Mahmut Karaman, 1992, sayı 4-5.

*Denizin Hukuki Statüsü (3. Bölüm), Mahmut Karaman, 1992, sayı 6-7.

*Sualtı Arkeolojisi Yanlış Anlaşılıyor, George Bass, 1994, sayı 10-11.

DİL:

*Keşişleme-Şuruk (Şuluk), DENİZATI, 1989, sayı 27.

*Kim Etti Sana Bu Kârı Teklif? Orhan Şaik Gökyay, 1989, sayı 28.

*Beyoğlu Argosu’ndaki Denizcilik Terimleri ve Deyimleri, DENİZATI, 1990, sayı 7-8.

*İtalyanca’nın Türk Denizci Dili Üzerine Etkisi, Gündüz Aybay, 1991, sayı 10-11.

*Akdeniz Denizciliğinin Ortak Dili Gündüz Aybay, 1993, sayı 6-7.

*Dile Saygı, Mümtaz Soysal, 1993, sayı 10-11.

EĞİTİM:

*İTÜ ve Denizcilik, Ruhi Sarıalp, 1986, sayı 5-6.

*İngilizce Öğrenim Üstüne, Ferit Biren, 1989, sayı 24.

*Denizcinin Eğitimi, Sezai Metin, 1989, sayı 29.

*Tüccar Kaptan Mektebinin Kuruluş Fermanı-Nizamnamesi I, Cemaleddin Yavaşça, 1990, sayı 5-6.

*Tüccar Kaptan Mektebinin Kuruluş Fermanı-Nizamnamesi II, Cemaleddin Yavaşça, 1990, sayı 7-8.

*Bir Derginin Düşündürdükleri, Gündüz Aybay, 1991, sayı 6-7.

*Denizci Öğretim Üyesi Yetiştirilmesi, DENİZATI, 1991, sayı 10-11.

*Ticareti Bahriye Mektebi Alisi’nden Denizcilik Fakültesine, İlhan Önerdem, 1992, sayı 6-7.

*İTÜ Denizcilik Fakültesi’nin (Y. D. Okulu’nun) Kuruluş Tarihi, İlhan Önerdem, 1993, sayı 1.

*Türk Deniz Eğitim Vakfı (TÜDEV), DENİZATI, 1993, sayı 4-5.

*İstanbul Denizcilik ve Su Ürünleri Meslek Lisesi, M. Kemal Fırat, 1991, sayı 1.

*Pazar Günü de Olur mu? Fırat Süygen, 1994, sayı 2-3.

*Civarna, Refik Akdoğan, 1994, sayı 10-11.

*Ulusal Denizcilik Eğitimi, Özkan Poyraz, 1994, sayı 2-3.

GEMİ:

*Gemi Adları, Gündüz Aybay, 1986, sayı 8.

*Gemisiz Gemicilik,Mümtaz Soysal, 1990, sayı 9-10.

*Hayal Gemi, Refik Akdoğan, 1991, sayı 4-5.

*Yaş 79 Hâlâ Denizlere Baş Vuruyor, Oktay Sönmez, 1992, sayı, 1.

*Gemilerin Bandıraları, Gündüz Aybay, 1988, sayı 18.

*Gemilerin Uyrukluğu Kavramı, Rona Aybay, 1986, sayı 7.

*Öksüz Denizciler, Mümtaz Soysal, 1994, sayı 1.

*Denizde Hata Niye Yapılır?, Amir Kayhan, 1994, sayı 2-3.

*Gemi Teknesinin Sınıflandırılması, Serkan Ünverdi, 1994, sayı 10-11.

GEMİADAMI:

*Gemiadamı, Tufan Menteş, 1992, sayı 1.

*Denizcinin Günlüğü, Yücel Süygen, 1991, sayı 6-7.

HABERLEŞME (DENİZ HABERLEŞMESİ):

*Deniz Haberleşmelerinde Yeni Teknikler, 1990, sayı, 5-6.

*Deniz Haberleşme Sistemleri, Ertuğrul Alkandurur, 1990, sayı 2.

KABOTAJ:

*Kabotaj Hakkı, Toktamış Ateş, 1986, sayı 9.

*Kabotaj Bayramı 1992 ve 2000’e Doğru Düşündürdükleri, Erkan Dereli, 1992, sayı 6-7.

*Bu Son Buruk Kabotaj Bayramı Olsun, Ersin Süersan, 1992, sayı 6-7.

*Dalga, Mümtaz Soysal, 1994, sayı 6-7.

KAPTAN:

*Kaptanın Günahkeçiliği Üstüne, Gündüz Aybay, 1991, sayı 4-5.

*Kaptanlık Sanatı, Refik Akdoğan, 1992, sayı 10-11.

KATAMARAN:

*Katamaran, İlker Altındere, 1986, sayı 2.

KAZA:

*“Topkapı S” Gemisinin Düşündürdükleri, Refik Akdoğan, 1987, sayı 17.

*Bir Felaketin Ardından, Meltem Anayaroğlu-Tülay Eyüpoğlu, 1987, sayı 17.

*Yedi Yılda 38 “Dökmeci” Fırtınadan Battı, çev. Gündüz Aybay, 1987, sayı 17.

*“Topkapı S” Gemisinin Batmasının Ardından, Gündüz Aybay, 1987, sayı 17.

*Mikhail Lermantov’un Batışı, çev. Fahrettin Küçükşahin, 1987, sayı 17.

*Patlayan Gemide 27 Gün… DENİZATI, 1989, sayı 28.

*“Manyas-1” Kazası, İzzet Mete, 1990, sayı 3-4.

*Bir İş Kazası Raporu, Rıza Arhavili, 1992, sayı 1.

*“Royan Pasific”in Güvenlik Önlemleri Eksik miydi?, DENİZATI, 1992, sayı 8-9.

*Son Tanker Kazalarının Düşündürdükleri, Yılmaz Dağcı,  1993, sayı 1.

*Tedbirsizlik Yoksa Bir Tedbir mi? Bülent Erol, 1993, sayı 1.

*Ders Çıkarılması Gereken Bir Deniz Kazası, Ahmet Gücel, 1993, sayı 1.

*Deniz Kazalarında İnsan Faktörü, 1993, sayı 2-3.

*Deniz Kazaları ve Önlenmesi İçin Alınacak Tedbirler, Ayhan Çekiç, 1993, sayı 2-3.

*Deniz Kazalarına Yaş ve İnsan Faktörleri Açısından Bakış, Levent Sönmez,1993, sayı 10-11.

*Büyük Deniz Kazaları Denizcilikte Önemli Gelişmelere Yol Açmıştır, çev. Atilla Aybay, 1994, sayı 15.

*Feribot Devrilmesinin Baş Sorumlusu İşletme, Gündüz Aybay- Meltem Anayaroğlu, sayı 15.

KİRLENME:

*Deniz Kirlenmesini Önleme Çalışmaları, Ahmet Yıldırım, 1986, sayı 5-6.

*Akdeniz Yardıma Çağırıyor “Beni Kurtarın”, Cahit Yalçın, 1988, sayı 20.

*Türkiye’de Çevreci Hareket Treni Kaçıyor mu? Rafet Erim, 1989, sayı 24.

*Çevre Kanununda Sistem Yanlış Kuruldu, Aret Taşçıyan, sayı 27.

*Aksaklıklar Yönetmelikten Geliyor, Nubar Atanasyan, 1989, sayı 27.

*Çevre Kanunu Yönetmeliği Yasal Değildir, Eşber Metin, 1989, sayı 27.

*Salt Ceza Kesmek Amacıyla Hazırlanmış Bir Kanun, Soner Yaman, 1989, sayı 27.

*Deniz Kirliliğinin Önlenmesi İçin Yapılması Gerekenler, Nejat Odman, 1988, sayı 22.

*Egzoz Gazları ve Karbondioksit, Fahrettin Küçükşahin, 1994, sayı 2-3.

*Asbestli Gemi “United States”, DENİZATI, 1993, sayı 1.

*Asbestos ve United States Transatlantiği, Bülent Erol, 1993, sayı 4-5.

*Karadeniz’i Kurtarmak Mümkün mü? Bayram Öztürk, 1993, sayı 4-5.

*Deniz Kirliliğine Ceza Çözüm Değil, Hasan Akıncıoğlu, 1993, sayı 6-7.

*Karadeniz’i Kurtaralım, Cemal Kılıç, 1990, sayı 2.

*Petrol Yayılmalarında Vakum Metodu, Adnan Erdal, 1990, sayı 5-6.

*Türkiye’de Deniz Kirliliğinin Boyutları ve Ekonomiye Etkileri, Harun Şişmanyazıcı, 1988, sayı 22.

*Gemilerin Deniz Kirliliğindeki Rolü ve Biz, Amir Kayhan, 1988, sayı 22.

*Türkiye’de Deniz Kirliliği ve Önlemleri, Ediz Hun, Mahmut Karaman, Aydın Aybay, Necmettin Akmen, DENİZATI, 1994, sayı 10-11.

KİT:

*Deniz KİT’leri Bu Duruma Nasıl Geldi? Refik Akdoğan, 1994, sayı 8-9.

KORROZYON:

*Korrozyon, DENİZATI, 1987, sayı 12.

*Korrozyon Metal Yapının Kanseridir, Fahri Akalın, 1989, sayı 26.

*Enerji ve Korrozyon, Ulvi Yaşar Yıldırım, 1992, sayı 4-5.

LİMAN:

*Limanlar ve Ekonomiye Etkileri, Yılmaz Tiryakigil, 1987, sayı 13.

*Limancılığımız ve Sorunları, Necmettin Akten, 1986, sayı 8.

MAKİNA:

*Pendik Sulzer Motor Fabrikası, Mahmut Akaltan, 1992, sayı 1.

MARİNA:

*Marinalar, Yüksel Öcal, 1986, sayı 8.

NAVİGASYON:

*Master Yeoman, İlhan Önerdem, 1990, sayı 7-8.

*Navigasyon (Yolalım) Güvenliği, Aykut Erol, 1988, özel sayı.

SEYİR GÜVENLİĞİ:

*Köprüüstü Dizaynı, Amir Kayhan, 1989, sayı 24.

SU SPORLARI:

*Rüzgâr Sörfü, Korkut Toğrul, 1986, sayı 5-6.

*Ülkemizde Yatçılık, Yüksel Öçal, 1986, sayı 7.

*Denizi Dövize Çeviren Sektör Yatçılık, Yüksel Öçal, 1986, sayı 10.

*Yaşam Boyu Spor, Faik Altıntaş, 1994, sayı 10-11.

TARİH:

*“Barbaros Değil” “Hayrettin Paşa”, Gürol Sözen, 1986, sayı 5-6.

*“Leyli Tüccar Kaptan Mektebi’nden İTÜ Denizcilik Yüksek Okulu’na”, DENİZATI, 1989, sayı 25.

*Bir Garip Savarona, DENİZATI, 1989, sayı 25.

*Römorkörün Restorasyonu, Selçuk Erez, 1991, sayı 10-11.

*SEFERAD’ı İspanya’dan Kemal Reis Yönetimindeki Osmanlı Donanması mı Getirdi? Gündüz Aybay, 1992, sayı 8-9.

*Türk Korsan Gemisi, DENİZATI, 1993, SAYI 6-7.

*Hayrettin Paşa (Hızır Reis),  Jean Louis Mattei, 1993, sayı 10-11.

TAŞIMA:

*Toplu Taşımacılık mı, Hızlı Taşımacılık mı?, Necmettin Akten, 1987, sayı 13.

*Tuna’yı Konuşalım, Ferit Bilen, 1989, sayı 28.

*Bir Kaptanın Araştırması, Necati Doğru, 1993, sayı 1.

*Yağma, Mümtaz Soysal, 1993, sayı 2-3.

*İstanbul’un Şehiriçi Ulaşımında Denizyolunun Dışlanması, DENİZATI, 1992, sayı 4-5.

*Denizden Vazgeçmek, Mümtaz Soysal, 1994, sayı 2-3.

TEKNE:

*Özel Amaçlı Deniz Tekneleri, İlhan Önerdem, 1990, sayı 5-6.

*Savarona Üstüne, Mümtaz Soysal, 1991, sayı 3.

*Yelkenli, Mümtaz Soysal, 1992, sayı 2-3.

*Takalar Yat Oluyor, Mavi Yolculuktan Sonra Şimdi de Yeşil Yolculuk, DENİZATI, 1993, sayı 6-7.

TERSANE:

*Tersanelere Radikal Önlemler Getirilmeli, Mehmet Çinçik, 1990, sayı 2.

*Türk Gemileri Tersanelerde Battı, Özkan Reşat, 1993, sayı 6-7.

TURİZM:

*Karadeniz’in İncisi Kurucaşile, Tayyar Kuşçu, 1994, sayı 8-9.

ULAŞIM:

*İstanbul’da Deniz Ulaşımının Önemi, Hatice Dursun, 1990, sayı 5-6.

*İstanbul’un Şehiriçi Ulaşımında Denizyolunun Dışlanması, Ayşe Erzan, 1992, sayı 4-5.

YANGIN:

*Gemilerde Yangın, Refik Akdoğan, 1989, sayı 23.

* Gemilerde Yangın, Serkan Ünverdi, 1994, sayı 1.

*Römorkörlerle Harici Yangınla Mücadele, Gökçen Seven, 1994, sayı 8-9.

*Yangın Hortumları Hakkında Neler Biliyoruz? Fırat Süygen, 1994, sayı 10-11.

YÖN:

*“32 Rüzgâr” Üstüne (Ya Da Yanlış Bir Kanıyı Düzeltme Girişimi) Gündüz Aybay, 1998, sayı 28.

ZAMAN:

*Zaman Denilen Bilinmeyen (1. Bölüm) Sönmez Yavuz, 1990, sayı 7-8.

*Zaman Denilen Bilinmeyen (2. Bölüm) Sönmez Yavuz, 1990, sayı 9-10.

Similar Posts

  • |

    “Pupanız Yelken Olsun…”

    Bakanlığın yıllar önce onbinlerce bastırıp dağıttığı bir kitapta[1] yer alan, başlıktaki anlamsız/uyduruk kullanımı okuyunca, güler misin ağlar mısın demiştik ama son 20 yıldır UAB/Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının  (Denizcilik Genel Müdürlüğünün) amatör denizcilerle ilgili yayınları/mevzuat değişiklikleri gülüp geçilecek gibi değil ne yazık ki.

    Bu yıl başında amatör denizci sınavı/belgesi, tekne kullanımı/donatımı ve denetimi/yaptırımları hakkındaki “Özel Teknelerin Donatımı ve Kullanacak Kişilerin Yeterlikleri Hakkında Yönetmelik” yeniden değişti ki bu, 2004’ten beri, amatör denizcilik mevzuatındaki (dördü asli) onuncu değişiklikti.[2] Bu ve benzeri yalpalamaların[3] temelinde UAB’nin gemiadamı bürokratlarının amatör denizciliği ticaret denizciliğinin gözüyle “iş-meslek” olarak algılayan, özel/ticari tekne farkını, hukukunu önemsemeyen, dünyadaki örneklerden habersiz, gel-gitli donanımsız özgüveni yatar.
    Ocak ayında yayımlanan Özel Teknelerin Donatımı… yönetmeliği Temmuz 2026’da yürürlüğe girecek. Bu yönetmelikte de çok çapariz var ama bunların hepsini değil, önemli gördüklerimi ele alacağım. Çünkü önceki yönetmeliklerdeki hataları/yanlışları birçok yazıda karşılaştırmalar yaparak/önerilerle, ayrıntılı olarak ele almaya çalışmıştım, ancak zorunlu ya da kısmi düzeltmeler yapılsa da endâzesizlik sürüp gitti. Örneğin belgelerdeki (ADB) İngilizce yanlışları 2023 yönetmeliği ile düzeltilse de yakın geçmişte “dağıtılan” yüzbinlerce belgedeki yanlışlar düzeltilmeyi bekliyor. Tekneyi başkasının kullanabilmesi için sahibinin ıslak imzası yeterliyken, değişiklikle noter/liman başkanlığı onaylı yetki yazısı zorunluluğu getirilmişti ki, bu yönetmelikte eş ve çocuklar için kaldırılarak kısmen iyileştirildi (ama liman başkanlığı onayı paralı hale getirildi: 1000 TL).

    Yanıt gelmeyecek olsa da not düşmek isterim: Bu değişiklikler yapılırken ilgili kurumlarda nasıl bir tartışma/araştırma oluyor, ya da oluyor mu? Olduysa neler, kimlerle, hangi kurum ve kuruluşlarla konuşulup/tartışılıyor? Tekne filomuzun/coğrafyamızın özel durumu dikkate alınıyor mu, dünyadaki örneklere bakılıyor mu? Yapılan yanlış uygulamaların bir eleştirisi oluyor mu? Dünyayı dolaşmış “deniz kurdu” diyebileceğiniz denizcilerimizi, muhatap alıp bilgilerinden/deneyimlerinden faydalanmak yerine, “ADB 24 ‘teorik eğitimini’ beş yıl içinde tamamlamazsanız artık 10 metre üzeri tekne kullanamazsınız”, diyebilmek nasıl bir aklın ürünüdür, insan merak ediyor.

  • |

    Gökova Rehberi Hakkında

    Sevgili Deniz Boro’yla Vira Demir hakkında konuşurken, Naviga dergisinin Vira Demir’den alıntılarla hazırladığı ve dergi eki olarak verdiği (2017) Gökova Rehberi’ne bakıp değerlendirme sözü vermiştim, yazı onun e-postası (21 Ağustos 2017).

    (…)

    Naviga dergisi eki olarak verilen Gökova Rehberi‘ne genel olarak baktım ve kabaca gördüklerimi/önerilerimi şöyle sıralayabilirim:

    ●Sadun abinin kullanımları/yazdıkları zorunluluk olmadıkça, keyfi olarak değiştirilmemeli. Örneğin Açıklamalar bölümünde (s.7) Vira Demir’de “çapa” olan terim “çıpa” diye değiştirilmiş ki yanlış hatırlamıyorsam Sadun abi diğer kitaplarında da çapa diye kullandı.

    Yine aynı sayfada yer alan “Fenerlerin son durumu ve koordinatları, yeni konan ve değiştirilen fenerler ‘Askeri Deniz Yasak Sahalar’ ve ‘Dalışa Yasak Sahalar’ SHOD tarafından kontrol edilmiştir.” ifadesi hatalı/sakıncalı bir ifade ve Vira Demir’deki cümleyle ilgisi yok. Özel bir kitaba SHOD böyle bir hizmet vermez/veremez ve böyle bir sorumluluk almaz/alamaz. Bu kitabı yazanlara/hazırlayanlara düşer ki Vira Demir’deki cümle de bunu (hangi kaynakların esas alındığını) anlatır.

    ….

  • |

    16. Yüzyıldan Günümüze Yeşilova (Sömbeki) Körfezi Kıyılarında Yer Adlarının Değişimi ve Tarihi Yerler

    “Her harita bir hikâye anlatır” denir. Biz de yıllardır ikâmet ettiğimiz Söğüt’te, sularında dolaştığımız, gün batımlarına-doğumlarına eşlik ettiğimiz Yeşilova (Sömbeki) Körfezi kıyılarındaki yerlerin eski-yeni adlarının peşinde, hikâyenin içine dümen tutalım istedik.

    Yeşilova Körfezi’nin Osmanlı döneminden beri adı Sömbeki Körfezi’dir. Körfez adını, 1522’den 1912’ye kadar Osmanlı hakimiyetindeki, Cezair-i Bahri Sefid vilayetine bağlı, merkezi Simi (Symi) olan Sömbeki Adası’ndan alır ki adı eski kaynaklarda Sönbeki-Zömbeki olarak da geçer.

    Sömbeki Körfezi adı 1980’lerde Yeşilova Körfezi olarak değiştirildi. İmroz Adası’nın 1970’de Gökçeada olması ya da 1980’lere kadar kullanılan Sömbeki Körfezi’nin Yeşilova Körfezi olarak değiştirilmesi gibi Pîrî Reis’in Kitab-ı Bahriye’sinden, yani 16. yüzyıldan beri kullanılan kimi yer adlarının neden değiştirildiğini anlamak zor. Değerli tarihçimiz, Şeyh-ûl Müverrihin (tarihçilerin şeyhi) Halil İnalcık Osmanlıdan gelen Türkçe kökenli yer adlarını kasdederek “yer adlarının değiştirilmesi tarihe ihanettir” der.

    Sömbeki’nin anlamı: Sömbeki Adası eskiden beri süngerciliği/dalgıçlığı ve tekne yapımcılığı ile ünlüdür. Sömbeki adının kökenini, ada menşeli olduğu ileri sürülen ve sünger avcılığında kullanılan sömbeki denilen tekne tipine ya da bir Selçuklu komutanına bağlayan metinler/sözlükler varsa da birinci el kaynaklar bu iddiaları desteklemez.

    Şebek ya da Osmanlıcasıyla Sönbeki; (sünbeki/sümbeki/sumbaki) adıyla da bilinen yelken ve kürekle yürütülen, üç direğinde Latin yelkeni bulunan Berberi korsanların kullandığı hayli hızlı ve zarif bir teknedir. Lingua Franca bu tekne ile Sömbeki Adası arasında kurulan ilişkinin kronolojik olarak sorunlu olduğunu belirtir. Bir başka değerli kaynak da bu bilgiyi destekler ve teknelerin mucidinin 16. yüzyılda Berberi sahillerinde dolanan ünlü Osmanlı korsanı Uluc Ali olduğunu ileri sürer.
    ….

  • Eski Denizcilik Dergileri Dizini III: Yurtta ve Dünyada Av ve Deniz Sporları (Eylül 1948-Nisan 1954?)

    “Memleketimizde Amatör Yelkenciliğin İlk Günlerine Ait Hatıralar”
    Sezar Atmaca
    Yurtta ve Dünyada Av ve Deniz Sporları (Eylül 1948-Nisan 1954?) ya da kısa adıyla Av ve Deniz Sporları dergisi aralıklarla 30 sayı yayımlanır. Derginin beş sayısına henüz ulaşamadım (sayı 25, 27, 28, 29, 30).
    İlk sayısında yer alan “Sayın Okuyucularımıza” başlıklı başyazıya göre dergi Nisan 1948’de son sayısı çıkan “Av ve Deniz” (Eylül 1945-Nisan 1948) dergisinin devamıdır. Derginin sahibi ve yazıişleri müdürü Av ve Deniz’i hazırlayan Turhan Tamerler’dir. Tamerler, anlaşmazlık nedeniyle yayımına son verdiği Av ve Deniz dergisinin yerine artık Yurtta ve Dünyada Av ve Deniz Sporları dergisini çıkaracağını, Av ve Deniz abonelerine, abonelikleri bitinceye kadar yeni dergiyi göndereceklerini belirtir.
    1 Eylül 1948 tarihli ilk sayı künyesine göre dergi “av, deniz, balıkçılık, binicilik, dağcılık, otomobil, tayyarecilik sporlarından ve turizmden bahseder spor gazetesidir.” Av ve Deniz dergisinin “bahçe ziraati ve amatör fotoğrafçılık” konuları yeni dergide yer almasa da bu dergideki yazılar da çoğunlukla avcılıkla ilgilidir. Elimizdeki sayılardan sadece ikisinin kapağı denizle ilgilidir. Dergi idarehanesi Nuruosmaniye Caddesi No: 57, Cağaloğlu adresindedir.
    Turhan Tamerler başyazısında derginin 15 günde bir çıkacağını belirtir ancak ilk sayılarda gayret edilse de devamında mümkün olmaz, dergi belirsiz aralıklarla çıkar. Tamerler dağıtım sorunlarından söz ederek abonelikle destek olunmasını ister. “Acı bir hakikat olarak” bunun son tecrübesi olduğunu belirterek okuyucuları uyarır : “Benden başka bir fedainin daha çıkacağını tahmin etmiyorum.”
    “Eski Denizcilik Dergileri Dizini Serisi Hakkında” yazısında da belirttiğim gibi bu dizin de “eksiksiz” bir dizin değil, amatör-sportif denizciliği ilgilendiren konularla sınırlı, bazı balıkçılıkla ilgili yazılara da yer verdim ve parantez içinde bazı açıklamalar ekledim. Bütün yazı başlıklarının görülebilmesi için “İçindekiler” sayfası olan sayıların görselini eklesek de onuncu sayıdan itibaren içindekiler kaldırılıp sadece kapakta genel konu başlıkları sıralanarak basılmış dergi.
    Av ve Deniz Sporları dergisinin sayfalarında birkaç sayı yer alan Sinan Everest’in Kader teknesiyle Filipinler’e doğru yelken açmaya çabalamasıyla ilgili hikâyeyi, tarafların görüşleriyle birlikte daha önce yayımlamıştım.
    Ali Rıza Seyfi’nin Av ve Deniz dergisinde başlayan “Memleketimizde Amatör Yelkencilik Nasıl Başladı?” (sayı 14, Mayıs 1947),  “Memleketimizde Amatör Yelkenciliğin İlk Günlerine Ait Hatıralar” (Sayı 18, Nisan 1948) başlıklı yazı serisi Av ve Deniz Sporları dergisinin ilk sayısından itibaren de devam eder. Dönemin amatörlük algısını/anlayışını yansıtması açısından önemli ve ilginç olan bu dizinin derginin ilk sayısında yer alan yazısının görselini sona ekledim. Amatör-sportif denizcilik tarihi için anlamlı olabilecek bu yazılardan arada eksik sayılar var, sayıları tamamlamak veya eksik yazılara ulaşmak mümkün olursa bu ilginç yazıları topluca yayımlamaya çalışacağım.

  • |

    Yalanı Haber Yapabilen “Gazeteci”:Turgay Noyan

    2007’de olmuş bu olayı neden yıllar sonra hatırlatma ve ek bir yazı yazma (Ekim 2021) gereği duydun denebilir. Yıllarca burada anlatılanlarla ilgili özür dilenmesini bekledim, karşı taraf gibi “bir şey yokmuşçasına” davranmadım ya da “akıntıya bırakmadım”, yeri geldi olayı/yapılanları/talebi tekrar hatırlattım. Tartışma/eleştiri kültürü açısından bakıldığında da sembolik bir olaydır burada anlatılanlar/yapılanlar. Benzerlerine karşı sessiz kalınmasın dileğiyle, yapılanlar derli-toplu kayda geçsin, unutulmasın istedim. Başta denizcilik bürokrasisi, sonra TYF olmak üzere eleştirilere karşı yapılan karalamalardan da biliyorum ki bu tür tavır ve davranışlar asıl cesareti sessizlikten, yeterince tepki gösterilmemesinden alıyor…

    Amatör-sportif denizcilik sekenesinden biri olarak şu sorunun cevabını hâlâ bilmiyorum ne yazık ki: “Bir tartışma, eleştiri kültürü yerleştirebilecek miyiz, yoksa her türlü yolu kullanarak karalamak, yok etmek, yalan söylemek, yalanı haber yapmak geçerli mi olacak?”

    Ekteki yazıların sırası şöyle:

    1) Yalanı Haber Yapabilen “Gazeteci…”, Ekim 2021.
    2) Oya Yazı Yaz. Bak Bu Kalem. dsti@yahoogroups.com ve Yelken Dünyası, Mart 2007.
    3) ADF’nin 17.02.2007 tarihli cevabi yazısının görseli.
    4) ADF Açıklaması: Turgay Noyan Yazısına Düzeltme ve Cevap Hakkımızı Kullandık, www.adf.org.tr, Şubat 2007.
    5) Sabah Gazetesi Okur Temsilcisine… (8 Şubat 2007)
    6) Turgay Noyan’ın Sabah‘taki yazıları:
    a) Denizcinin Günlüğü’ndeki yanlışlar, T. Noyan, Sabah, 4 Şubat 2007.
    b) ADF’yi yıpratmak istemem, T. Noyan, Sabah 18 Şubat 2007.

  • | |

    Kitâb-ı Bahriyye’nin Üçüncü Versiyonu “Seyyid Nuh’un Deniz Kitâbı” Hakkında

    Pîrî Reis’in (1470-1553) Bahriye’si (Kitâb-ı Bahriyye) özellikle haritalarıyla birçok Osmanlı coğrafya eserine kaynaklık etmiş, model oluşturmuştur.

    İlk versiyonu (telifi) 1521, ikinci versiyonu ise 1526’da kayda geçen Bahriye’nin günümüzde bilinen 44 kopyasının 16’sı yurtdışında bulunuyor. 2013’te yapılan bir Sotheby’s müzayedesinde 1718 tarihli 121 haritalı Bahriye yazmasının 325.500 sterline satıldığı biliniyor.

    Akdeniz ve Ege kıyılarının atlası niteliğindeki Bahriye’de denizcilikle ilgili demir yerleri, sığlıklar, yerleşim yerleri gibi bilgiler yanında sınırlar, sosyal hayat, coğrafya, bitki örtüsü, su ve benzeri kaynaklar hakkında da birçok farklı bilgi yer alır. Anlatımı Gelibolu’da başlayıp-biten Bahriye kopyalarının bazısında sadece metin (şiir/düzyazı), bir bölümünde hem metin hem de harita vardır. Şiir (nazım) kısımlarını Seyyid Murâdî’nin hazırladığı yazmaların ilk versiyonlarında en fazla 134 harita yer alırken, kapsamı daha geliştirilmiş ikinci versiyonlarında (örneğin Ayasofya yazmasında) 223 harita yer alır.

    Orijinali bulunamayan bu yazma eserin bilinen en eski nüsha tarihi ise 1544. Gemi reisleri veya ilgili (mevki sahibi) kişiler için kopya edilerek çoğaltılan Bahriye nüshalarına bu kopyalamalarda Pîrî Reis’in çizmediği yerler de eklenmiştir.

    Bunlardan biri de üçüncü versiyon Bahriye kopyası sayılan, Seyyid Nuh adında bir denizcinin düzenlediği  Deniz Kitâbı’dır. Seyyid Nuh’un bu kitabına ilk kez F. Babinger, Imago Mundi XI’deki (Leiden 1955, s. 180-182) “Seyyid Nuh and his Turkish Sailing Handbook” makalesinde değinmiştir. 1648-1650 yılları arasında kaleme alındığı tahmin edilen bu eserin bilinen tek nüshası Bologna’daki üniversite kütüphanesinde Luigi Ferdinando Marsigli’nin Arapça-Türkçe-Farsça yazmalar bulunduran “Şark Eserleri Koleksiyonu’nda (Biblioteca Universitaria di Bologna, Manoscritti Arabi) yer almaktadır. F. Babinger’in belirttiği gibi bu elyazması “türünün tek örneğidir ve başka hiçbir yerde saptanamamıştır.”
    Elyazması 1966’da tıpkıbasım olarak Der See-Atlas des Sejjid Nûh (Seyyid Nuh’un Deniz Atlası) adıyla yayımlanmıştır.