Eski Denizcilik Dergileri Dizini IV: Denizatı Dergisi Bibliyografyasından Seçmeler (1986-1994)

Denizatı dergisi hakkında / Sezar Atmaca

Denizle ilişkisi iş-meslek ilişkisi olan profesyonel denizcilerin dergilerinden biri olan Denizatı dergisi günümüzde dijital olarak yayımlanıyor. Derginin ilk sayısı hakkında bir kayıt bulamadım ancak derginin son sayısında yer alan bilgiye göre “Denizatı dergisinin geçmişi İTÜ Denizcilik Fakültesi (eski YDO) Mezunları Derneği’nin (İTÜ DEFAMED) kuruluş yılı olan 1949’a kadar uzanıyor.

Ağustos 1949’da “Yüksek Denizcilik Okulu Mezunları Cemiyeti” adıyla kurulan derneğin yayın organı olarak yayınını uzun yıllar sürdüren derginin son iki sayısı ise dijital olarak yayımlanmış (Bahar 2023, sayı 1 / Kış 2024 sayı 2)*.

Denizatı dergisinin 9 yıllık dönemini (1986-1994) kapsayan bibliyografya derginin Ocak 1995 sayısının eki olarak verilmiş. Konulara ve yazar adlarına göre yapılmış iki bölümden oluşan bibliyografyayı M. Şeref Baba, Esra Biçen, Işıl Güler hazırlamış.

İlgilenebileceğimiz, kulak kabartabileceğimiz konular veya içeriğini bilmesek de ilginç başlıkları seçmeye çalıştım ama dizerken gözümden kaçan yazılar da olabilir. Bibliyografyada yazıların yer aldığı dergilerin sayfa numaraları varsa da dergi sayılarını belirtmekle yetindim, konu başlıklarına göre yapılan sıralamayı esas aldım. 

Bu bibliyografyayı paylaştığı için Murat Koraltürk’e teşekkürlerimizle.

* Denizatı Bülten – İTÜDEFAMED | İTÜ Denizcilik Fakültesi Mezunları Derneği


DENİZCİLİK:

*Denizcilerin Sosyal Yaşama Uyum Zorlukları, Ayşegül Kankale, 1992, sayı 4-5.

*Denizciliğimiz ve Sorunları, Sami Uzun, 1992, sayı 6-7.

*Deniz Kurutan Kurum, Doğan Kuban, 1992, sayı 10-11.

*Niçin Fikir üretemiyoruz? Bülent, Erol, 1993, sayı 1.

*Denizde Çoğulculuk, Mümtaz Soysal, 1993, sayı 4-5.

*Denize Düşen Akıl, Mümtaz Soysal, 1993, sayı 6-7.

*Denizde Emniyet Neden Yetersiz? Münip Baş, 1993, sayı 6-7.

*21. Yüzyıla Doğru Denizciliğimiz, İbrahim Tez, 1993, sayı 1.

*Çapa ve Uskur, Mümtaz Soysal, 1994, sayı 4-5.

*Bir Düşün Öyküsü, Efendi Kaptan, sayı 4-5.

*İskele, Mümtaz Soysal, 1994, sayı 8-9.

*Denizde Yaşanılan Enteresan Olaylar, Namık Assena, sayı 10-11.

*Ulusal Denizcilik Bildirgesi, Refik Akdoğan, 1992, sayı 6-7.

DENİZ HUKUKU:

*Denizin Hukuki Statüsü (1. Bölüm), Mahmut Karaman, 1992, sayı 2-3.

*Denizin Hukuki Statüsü (2. Bölüm), Mahmut Karaman, 1992, sayı 4-5.

*Denizin Hukuki Statüsü (3. Bölüm), Mahmut Karaman, 1992, sayı 6-7.

*Sualtı Arkeolojisi Yanlış Anlaşılıyor, George Bass, 1994, sayı 10-11.

DİL:

*Keşişleme-Şuruk (Şuluk), DENİZATI, 1989, sayı 27.

*Kim Etti Sana Bu Kârı Teklif? Orhan Şaik Gökyay, 1989, sayı 28.

*Beyoğlu Argosu’ndaki Denizcilik Terimleri ve Deyimleri, DENİZATI, 1990, sayı 7-8.

*İtalyanca’nın Türk Denizci Dili Üzerine Etkisi, Gündüz Aybay, 1991, sayı 10-11.

*Akdeniz Denizciliğinin Ortak Dili Gündüz Aybay, 1993, sayı 6-7.

*Dile Saygı, Mümtaz Soysal, 1993, sayı 10-11.

EĞİTİM:

*İTÜ ve Denizcilik, Ruhi Sarıalp, 1986, sayı 5-6.

*İngilizce Öğrenim Üstüne, Ferit Biren, 1989, sayı 24.

*Denizcinin Eğitimi, Sezai Metin, 1989, sayı 29.

*Tüccar Kaptan Mektebinin Kuruluş Fermanı-Nizamnamesi I, Cemaleddin Yavaşça, 1990, sayı 5-6.

*Tüccar Kaptan Mektebinin Kuruluş Fermanı-Nizamnamesi II, Cemaleddin Yavaşça, 1990, sayı 7-8.

*Bir Derginin Düşündürdükleri, Gündüz Aybay, 1991, sayı 6-7.

*Denizci Öğretim Üyesi Yetiştirilmesi, DENİZATI, 1991, sayı 10-11.

*Ticareti Bahriye Mektebi Alisi’nden Denizcilik Fakültesine, İlhan Önerdem, 1992, sayı 6-7.

*İTÜ Denizcilik Fakültesi’nin (Y. D. Okulu’nun) Kuruluş Tarihi, İlhan Önerdem, 1993, sayı 1.

*Türk Deniz Eğitim Vakfı (TÜDEV), DENİZATI, 1993, sayı 4-5.

*İstanbul Denizcilik ve Su Ürünleri Meslek Lisesi, M. Kemal Fırat, 1991, sayı 1.

*Pazar Günü de Olur mu? Fırat Süygen, 1994, sayı 2-3.

*Civarna, Refik Akdoğan, 1994, sayı 10-11.

*Ulusal Denizcilik Eğitimi, Özkan Poyraz, 1994, sayı 2-3.

GEMİ:

*Gemi Adları, Gündüz Aybay, 1986, sayı 8.

*Gemisiz Gemicilik,Mümtaz Soysal, 1990, sayı 9-10.

*Hayal Gemi, Refik Akdoğan, 1991, sayı 4-5.

*Yaş 79 Hâlâ Denizlere Baş Vuruyor, Oktay Sönmez, 1992, sayı, 1.

*Gemilerin Bandıraları, Gündüz Aybay, 1988, sayı 18.

*Gemilerin Uyrukluğu Kavramı, Rona Aybay, 1986, sayı 7.

*Öksüz Denizciler, Mümtaz Soysal, 1994, sayı 1.

*Denizde Hata Niye Yapılır?, Amir Kayhan, 1994, sayı 2-3.

*Gemi Teknesinin Sınıflandırılması, Serkan Ünverdi, 1994, sayı 10-11.

GEMİADAMI:

*Gemiadamı, Tufan Menteş, 1992, sayı 1.

*Denizcinin Günlüğü, Yücel Süygen, 1991, sayı 6-7.

HABERLEŞME (DENİZ HABERLEŞMESİ):

*Deniz Haberleşmelerinde Yeni Teknikler, 1990, sayı, 5-6.

*Deniz Haberleşme Sistemleri, Ertuğrul Alkandurur, 1990, sayı 2.

KABOTAJ:

*Kabotaj Hakkı, Toktamış Ateş, 1986, sayı 9.

*Kabotaj Bayramı 1992 ve 2000’e Doğru Düşündürdükleri, Erkan Dereli, 1992, sayı 6-7.

*Bu Son Buruk Kabotaj Bayramı Olsun, Ersin Süersan, 1992, sayı 6-7.

*Dalga, Mümtaz Soysal, 1994, sayı 6-7.

KAPTAN:

*Kaptanın Günahkeçiliği Üstüne, Gündüz Aybay, 1991, sayı 4-5.

*Kaptanlık Sanatı, Refik Akdoğan, 1992, sayı 10-11.

KATAMARAN:

*Katamaran, İlker Altındere, 1986, sayı 2.

KAZA:

*“Topkapı S” Gemisinin Düşündürdükleri, Refik Akdoğan, 1987, sayı 17.

*Bir Felaketin Ardından, Meltem Anayaroğlu-Tülay Eyüpoğlu, 1987, sayı 17.

*Yedi Yılda 38 “Dökmeci” Fırtınadan Battı, çev. Gündüz Aybay, 1987, sayı 17.

*“Topkapı S” Gemisinin Batmasının Ardından, Gündüz Aybay, 1987, sayı 17.

*Mikhail Lermantov’un Batışı, çev. Fahrettin Küçükşahin, 1987, sayı 17.

*Patlayan Gemide 27 Gün… DENİZATI, 1989, sayı 28.

*“Manyas-1” Kazası, İzzet Mete, 1990, sayı 3-4.

*Bir İş Kazası Raporu, Rıza Arhavili, 1992, sayı 1.

*“Royan Pasific”in Güvenlik Önlemleri Eksik miydi?, DENİZATI, 1992, sayı 8-9.

*Son Tanker Kazalarının Düşündürdükleri, Yılmaz Dağcı,  1993, sayı 1.

*Tedbirsizlik Yoksa Bir Tedbir mi? Bülent Erol, 1993, sayı 1.

*Ders Çıkarılması Gereken Bir Deniz Kazası, Ahmet Gücel, 1993, sayı 1.

*Deniz Kazalarında İnsan Faktörü, 1993, sayı 2-3.

*Deniz Kazaları ve Önlenmesi İçin Alınacak Tedbirler, Ayhan Çekiç, 1993, sayı 2-3.

*Deniz Kazalarına Yaş ve İnsan Faktörleri Açısından Bakış, Levent Sönmez,1993, sayı 10-11.

*Büyük Deniz Kazaları Denizcilikte Önemli Gelişmelere Yol Açmıştır, çev. Atilla Aybay, 1994, sayı 15.

*Feribot Devrilmesinin Baş Sorumlusu İşletme, Gündüz Aybay- Meltem Anayaroğlu, sayı 15.

KİRLENME:

*Deniz Kirlenmesini Önleme Çalışmaları, Ahmet Yıldırım, 1986, sayı 5-6.

*Akdeniz Yardıma Çağırıyor “Beni Kurtarın”, Cahit Yalçın, 1988, sayı 20.

*Türkiye’de Çevreci Hareket Treni Kaçıyor mu? Rafet Erim, 1989, sayı 24.

*Çevre Kanununda Sistem Yanlış Kuruldu, Aret Taşçıyan, sayı 27.

*Aksaklıklar Yönetmelikten Geliyor, Nubar Atanasyan, 1989, sayı 27.

*Çevre Kanunu Yönetmeliği Yasal Değildir, Eşber Metin, 1989, sayı 27.

*Salt Ceza Kesmek Amacıyla Hazırlanmış Bir Kanun, Soner Yaman, 1989, sayı 27.

*Deniz Kirliliğinin Önlenmesi İçin Yapılması Gerekenler, Nejat Odman, 1988, sayı 22.

*Egzoz Gazları ve Karbondioksit, Fahrettin Küçükşahin, 1994, sayı 2-3.

*Asbestli Gemi “United States”, DENİZATI, 1993, sayı 1.

*Asbestos ve United States Transatlantiği, Bülent Erol, 1993, sayı 4-5.

*Karadeniz’i Kurtarmak Mümkün mü? Bayram Öztürk, 1993, sayı 4-5.

*Deniz Kirliliğine Ceza Çözüm Değil, Hasan Akıncıoğlu, 1993, sayı 6-7.

*Karadeniz’i Kurtaralım, Cemal Kılıç, 1990, sayı 2.

*Petrol Yayılmalarında Vakum Metodu, Adnan Erdal, 1990, sayı 5-6.

*Türkiye’de Deniz Kirliliğinin Boyutları ve Ekonomiye Etkileri, Harun Şişmanyazıcı, 1988, sayı 22.

*Gemilerin Deniz Kirliliğindeki Rolü ve Biz, Amir Kayhan, 1988, sayı 22.

*Türkiye’de Deniz Kirliliği ve Önlemleri, Ediz Hun, Mahmut Karaman, Aydın Aybay, Necmettin Akmen, DENİZATI, 1994, sayı 10-11.

KİT:

*Deniz KİT’leri Bu Duruma Nasıl Geldi? Refik Akdoğan, 1994, sayı 8-9.

KORROZYON:

*Korrozyon, DENİZATI, 1987, sayı 12.

*Korrozyon Metal Yapının Kanseridir, Fahri Akalın, 1989, sayı 26.

*Enerji ve Korrozyon, Ulvi Yaşar Yıldırım, 1992, sayı 4-5.

LİMAN:

*Limanlar ve Ekonomiye Etkileri, Yılmaz Tiryakigil, 1987, sayı 13.

*Limancılığımız ve Sorunları, Necmettin Akten, 1986, sayı 8.

MAKİNA:

*Pendik Sulzer Motor Fabrikası, Mahmut Akaltan, 1992, sayı 1.

MARİNA:

*Marinalar, Yüksel Öcal, 1986, sayı 8.

NAVİGASYON:

*Master Yeoman, İlhan Önerdem, 1990, sayı 7-8.

*Navigasyon (Yolalım) Güvenliği, Aykut Erol, 1988, özel sayı.

SEYİR GÜVENLİĞİ:

*Köprüüstü Dizaynı, Amir Kayhan, 1989, sayı 24.

SU SPORLARI:

*Rüzgâr Sörfü, Korkut Toğrul, 1986, sayı 5-6.

*Ülkemizde Yatçılık, Yüksel Öçal, 1986, sayı 7.

*Denizi Dövize Çeviren Sektör Yatçılık, Yüksel Öçal, 1986, sayı 10.

*Yaşam Boyu Spor, Faik Altıntaş, 1994, sayı 10-11.

TARİH:

*“Barbaros Değil” “Hayrettin Paşa”, Gürol Sözen, 1986, sayı 5-6.

*“Leyli Tüccar Kaptan Mektebi’nden İTÜ Denizcilik Yüksek Okulu’na”, DENİZATI, 1989, sayı 25.

*Bir Garip Savarona, DENİZATI, 1989, sayı 25.

*Römorkörün Restorasyonu, Selçuk Erez, 1991, sayı 10-11.

*SEFERAD’ı İspanya’dan Kemal Reis Yönetimindeki Osmanlı Donanması mı Getirdi? Gündüz Aybay, 1992, sayı 8-9.

*Türk Korsan Gemisi, DENİZATI, 1993, SAYI 6-7.

*Hayrettin Paşa (Hızır Reis),  Jean Louis Mattei, 1993, sayı 10-11.

TAŞIMA:

*Toplu Taşımacılık mı, Hızlı Taşımacılık mı?, Necmettin Akten, 1987, sayı 13.

*Tuna’yı Konuşalım, Ferit Bilen, 1989, sayı 28.

*Bir Kaptanın Araştırması, Necati Doğru, 1993, sayı 1.

*Yağma, Mümtaz Soysal, 1993, sayı 2-3.

*İstanbul’un Şehiriçi Ulaşımında Denizyolunun Dışlanması, DENİZATI, 1992, sayı 4-5.

*Denizden Vazgeçmek, Mümtaz Soysal, 1994, sayı 2-3.

TEKNE:

*Özel Amaçlı Deniz Tekneleri, İlhan Önerdem, 1990, sayı 5-6.

*Savarona Üstüne, Mümtaz Soysal, 1991, sayı 3.

*Yelkenli, Mümtaz Soysal, 1992, sayı 2-3.

*Takalar Yat Oluyor, Mavi Yolculuktan Sonra Şimdi de Yeşil Yolculuk, DENİZATI, 1993, sayı 6-7.

TERSANE:

*Tersanelere Radikal Önlemler Getirilmeli, Mehmet Çinçik, 1990, sayı 2.

*Türk Gemileri Tersanelerde Battı, Özkan Reşat, 1993, sayı 6-7.

TURİZM:

*Karadeniz’in İncisi Kurucaşile, Tayyar Kuşçu, 1994, sayı 8-9.

ULAŞIM:

*İstanbul’da Deniz Ulaşımının Önemi, Hatice Dursun, 1990, sayı 5-6.

*İstanbul’un Şehiriçi Ulaşımında Denizyolunun Dışlanması, Ayşe Erzan, 1992, sayı 4-5.

YANGIN:

*Gemilerde Yangın, Refik Akdoğan, 1989, sayı 23.

* Gemilerde Yangın, Serkan Ünverdi, 1994, sayı 1.

*Römorkörlerle Harici Yangınla Mücadele, Gökçen Seven, 1994, sayı 8-9.

*Yangın Hortumları Hakkında Neler Biliyoruz? Fırat Süygen, 1994, sayı 10-11.

YÖN:

*“32 Rüzgâr” Üstüne (Ya Da Yanlış Bir Kanıyı Düzeltme Girişimi) Gündüz Aybay, 1998, sayı 28.

ZAMAN:

*Zaman Denilen Bilinmeyen (1. Bölüm) Sönmez Yavuz, 1990, sayı 7-8.

*Zaman Denilen Bilinmeyen (2. Bölüm) Sönmez Yavuz, 1990, sayı 9-10.

Similar Posts

  • Eski Denizcilik Dergileri Dizini II: Av ve Deniz (Eylül 1945-Nisan 1948)

    “Memleketimizde Amatör Yelkencilik Nasıl Başladı?”

     Sezar Atmaca

    “Eski Denizcilik Dergileri Dizini” Serisi Hakkında” yazısında söz ettiğimiz dergilerden biri olan Av ve Deniz dergisi (Eylül 1945-Nisan 1948) 18 sayı yayımlanır, ancak dört sayısına henüz ulaşamadım (sayı: 7, 15, 16, 17). 30 Eylül 1945 tarihli ilk sayı künyesine göre dergi “av, deniz, balıkçılık, binicilik, dağcılık, otomobil, tayyarecilik sporlarından, turizm, bahçe ziraati ve amatör fotoğrafçılıktan” söz edecektir.
    İlk sayıda Önsöz’de Turhan Tamerler derginin çıkış hikâyesini anlatır. (…)
    Dergi yazıları ağırlıkla derginin adı gibi avcılık (kara avcılığı ve balıkçılık) ve denizcilikle ilgilidir ki bu durum kapak görsellerine de yansır: yayımladığımız sayılardan üçünün kapağı denizcilikle, kalanı avcılıkla ilgilidir.
    Kara avcılığının da denizcilik/yelkencilik gibi bir spor sayılması, avcılıkla/denizciliğin birlikte anılması o yıllar için sıradan bir durumdur. Çünkü dönem … özellikle kara avcılığının başlıca amatör spor kabul edildiği, en kolay ve ekonomik ulaşım yolunun denizyolu olduğu, avcıların sulak alanlarda avlanmak veya av sahalarına ulaşmak için tekne kullandığı yıllardır. Dolayısıyla avcılık (özellikle kara avcılığı) amatör denizciler arasında da popülerdir. Sembol isimlerden biri, (…) “Çulluk Sait” lakaplı, İYK/İstanbul Yelken Kulübü’nün kurucularından ve 1957-60 arasında TYF/Türkiye Yelken Federasyonu başkanlığını yapmış olan Sait Selâhattin Cihanoğlu’dur.

    “…Yatçılık bir zevk ve sefa alemi değildir. Yachting ada ile Moda arasında pupa yelken, güvertede sırt üstü yatmak ve dostlarla sohbet etmek manasına gelmez.”, (Sayı 1, Eylül 1945), ya da“… Marmara Adası’na kadar gidip gelmek 140/150 milin içindedir. Av ve Deniz mecmuası böyle bir yarış açtı. Kimse rağbet etmedi.”(Sayı 11, Ekim 1946), diyen Fikret Bayraktaroğlu’nun eleştirileri gibi o yılların denizciliği hakkında fikir verecek birçok yazı dergide yer alır. Örneğin Sadun Boro’nun Bir Hayalin Peşinde (Ege Yayınları, 2004) kitabında tanıttığı ve “onun yardımı ile ben de yazı ve yayın hayatına … başlamış oldum” dediği Bahriyeli Ali Rıza Seyfi’nin (Dayıbey) amatör denizciliğe, amatör yelkenciliğe ait hatıralarını aktardığı “Memleketimizde Amatör Yelkencilik Nasıl Başladı?” (Sayı 14, Mayıs 1947) başlıklı yazı serisinin ilk yazısı da bunlardan biridir. Amatör-sportif denizcilik tarihinden söz eden ilk yazılardan biri olan bu önemli makaleyi de tarayarak dizinin sonuna ekledim.
    Av ve Deniz dergisinin içindekiler görselini ve altına da bizi ilgilendireceğini düşündüğüm makalelerin dizinini verip, bazı makalelerin yanına parantez içinde kısa açıklamalar ekledim.

  • Eski Denizcilik Dergileri Dizini I: Liman Mecmuası (Mayıs 1927-Kasım 1927)

    Eski denizcilik dergileri dizini ile ilgili “Eski Denizcilik Dergileri Dizini Serisi Hakkında” yazısında bilgi vermiştik. Bu serideki ilk dergi 1 Temmuz 1926’da yürürlüğe giren “Kabotaj Kanunu” ile karasularımızda egemenlik ve bağımsızlığın ilanından sonra Eski Türkçe yedi sayı olarak yayımlanan Liman Mecmuası. (Liman Mecmuası’nın çıkış amacını anlatan yazı için bkz. EK-1)
    Cumhuriyetin ilk yıllarındaki amatör-sportif denizciliği de ilgilendiren kimi makalelerin/haberlerin de yer aldığı Liman Mecmuası’nı bizlere tanıtan bu yazı (ki EK-2 ve EK-3, Atatürk’ün uzun yıllardan sonra İstanbul’a ilk gelişinin/karşılanışının sıcaklığını aktaran yazılar…) Murat Koraltürk çevirisi ve imzasıyla  Müteferrika, Kitabiyet dergisi Kış 2006-2, 30. sayısında yayımlandı.  Prof. Dr. Murat Koraltürk’e verdiği yayın izni ve gönderdiği görseller için teşekkür ediyoruz. S.A.

  • |

    Yalanı Haber Yapabilen “Gazeteci”:Turgay Noyan

    2007’de olmuş bu olayı neden yıllar sonra hatırlatma ve ek bir yazı yazma (Ekim 2021) gereği duydun denebilir. Yıllarca burada anlatılanlarla ilgili özür dilenmesini bekledim, karşı taraf gibi “bir şey yokmuşçasına” davranmadım ya da “akıntıya bırakmadım”, yeri geldi olayı/yapılanları/talebi tekrar hatırlattım. Tartışma/eleştiri kültürü açısından bakıldığında da sembolik bir olaydır burada anlatılanlar/yapılanlar. Benzerlerine karşı sessiz kalınmasın dileğiyle, yapılanlar derli-toplu kayda geçsin, unutulmasın istedim. Başta denizcilik bürokrasisi, sonra TYF olmak üzere eleştirilere karşı yapılan karalamalardan da biliyorum ki bu tür tavır ve davranışlar asıl cesareti sessizlikten, yeterince tepki gösterilmemesinden alıyor…

    Amatör-sportif denizcilik sekenesinden biri olarak şu sorunun cevabını hâlâ bilmiyorum ne yazık ki: “Bir tartışma, eleştiri kültürü yerleştirebilecek miyiz, yoksa her türlü yolu kullanarak karalamak, yok etmek, yalan söylemek, yalanı haber yapmak geçerli mi olacak?”

    Ekteki yazıların sırası şöyle:

    1) Yalanı Haber Yapabilen “Gazeteci…”, Ekim 2021.
    2) Oya Yazı Yaz. Bak Bu Kalem. dsti@yahoogroups.com ve Yelken Dünyası, Mart 2007.
    3) ADF’nin 17.02.2007 tarihli cevabi yazısının görseli.
    4) ADF Açıklaması: Turgay Noyan Yazısına Düzeltme ve Cevap Hakkımızı Kullandık, www.adf.org.tr, Şubat 2007.
    5) Sabah Gazetesi Okur Temsilcisine… (8 Şubat 2007)
    6) Turgay Noyan’ın Sabah‘taki yazıları:
    a) Denizcinin Günlüğü’ndeki yanlışlar, T. Noyan, Sabah, 4 Şubat 2007.
    b) ADF’yi yıpratmak istemem, T. Noyan, Sabah 18 Şubat 2007.

  • “Eski Denizcilik Dergileri Dizini” Serisi Hakkında

    Eski denizcilik dergilerde yer alan yazılar, yayımlandıkları dönemin nabzını tutan, geçmişte olan-biteni anlamak/aktarmak/anlamlandırmak için önemli başvuru kaynaklardır. Diğer yandan dergi dizinleri, ilk defa ele alınıyormuşçasına, hatta beyaz bir sayfaya yazılıyormuşçasına geçmişten bihaber yazılan yazılara, geçmişte ele alınan konuları hatırlatmaya/göstermeye de aracı olur.

    “Yazılı kaynaklarımız oldukça sınırlı olduğu için ne yazık ki önceki kuşakların denizcilikle ilgili öykülerini/hikâyelerini, bilgilerini bil(e)miyoruz, araştırmıyoruz dolayısıyla geleceğe aktaramıyoruz.” (…) “Amatör-sportif denizciliğin yeterince araştırılmış/yazılmış bir tarihi yok…. Anı/biyografi kitapları, özellikle eski/yeni denizcilik dergilerinde yer alan konuyu zenginleştirecek makaleler başta olmak üzere bu sporun tarihini zenginleştirecek birçok kaynağın günümüze kazandırılması gerekiyor.” “Dergi Yazıları Dizini (1935-2000)” oluşturulması bu yöndeki çalışmaları besleyecek önemli kaynaklardan biri olabilir.” diye daha önce yazmıştım. (Ekim 2020 / Amatör-Sportif Denizcilik İçin Yayın-Yayıncılık Önerileri ).

    Amatör-sportif denizcilikle ilgili dergiler ne yazık ki eskiden beri dizin yayımlamıyor. Uzun yıllar önce, 2000’li yılların başında bir denizcilik dergisine yılsonlarında özet de olsa bir dizin hazırlayıp dergi eki veya ayrı bir sayı olarak yayımlanmasını önerdiğimde, dergiler arası rekabet gerekçesiyle “başka dergiler bu bilgilerden faydalanacağı için” dizin yayımlamayı düşünmedikleri cevabını almıştım.

    Bu yazıyla başlayacak “Eski Denizcilik Dergileri Dizini” serisinde “amatör-sportif denizciliği merkeze alarak” seçtiğim denizcilik dergilerinin veya denizcilik dergileri hakkında yayımlanmış dizinlerin/yazıların, açık kaynakların aktarılmasına çalışacağım. Dolayısıyla yazı/dizin serisi yayımlanmış tüm denizcilik veya denizcilikle ilgili dergileri kapsamıyor. Yoksa Şirket-i Hayriye’nin yolcu sayısını artırmak için çıkardığı Boğaziçi mecmuası (Ekim 1936-Mart 1938), ya da Denizcilik Bankası’nın dergisi Denizin Sesi (Mayıs 1975- …. ) gibi bir dönem yayımlanmış kurumsal dergiler veya başkaları da var. Türkiye’de yayımlanmış dergilerle ilgili az sayıdaki bibliyografyalarda denizcilikle ilgili birçok dergi yer almıyor ne yazık ki. Denizcilik dergilerinin tarihini anlatacak, dönemi, yayıncısı (ör. kurum yayınları), ilgi alanı (ör. balıkçılık, yatçılık, profesyonel denizcilik vb.) ve benzeri kriterlere göre sınıflandıracak ayrıntılı biyografilere de ihtiyaç var.
    Halen yayımlanan denizcilik dergilerinin de kendi dizinlerini (hatta yazar ve konulara göre ayrıntılı dizinlerini) yayımlayarak deryada yer almasını dileyelim.

  • |

    Fırtına Nerede?

    Hangi deniz, hangi rüzgâr, hangi “haber” buluşturur bizi?

    Denizdeki her olay denizi, denizciliği tanımak, tanıtmak için bir fırsattır ama bunun gerçekleşmesi konuya yaklaşıma ve eklenecek bilgilere bağlıdır.

    2006’da yaşanmış bir kaza dolayısıyla haberlerin ele alınışını, bilginin kaybolmasını, magazinleştirilmesini ve gittikçe kaybolan amatör ruhu ele alan bir değerlendirme…

    Birçok göstergeye bakarak ülkemizde denizciliğe olan ilginin, denize açılan insan ve tekne sayısının giderek arttığı söylenebilirse de genel olarak bu artışın denizcilik kültürünü incelttiğini, ona yeni “değerler” kattığını söylemek oldukça zor.

    Denizciliğin daha dar alanlardan çıkıp giderek yaygınlaşmasından söz edeceksek canlı, ufku açık, her bindiği teknenin şarkısını söylemeyen kendi değerleri ve kimliği billurlaşmış amatör ruhlu bir denizcilik kültürü için mevcut veya oluşmaya başlayan kimi değerleri sorgulamamız, bu alandaki olumlu mirasa sahip çıkmamız gerekir. Çok sayıda parametreden (tekne, eğitim, kurum, yayın -kitap, dergi, gazete-, sporcu, yarış, sponsor vb.) farklı örnekler vermek mümkün ama çok daha sıradan birkaç örnekle konuya gireyim.

    Tekne sayısı arttıkça usturmaçalarını üzüm salkımı gibi sarkıtarak seyreden tekne sayısının artması; liman içinde VHF telsizlerinin 1 watt değil de 25 watt çıkış gücünde kullanılarak herkesin rahatsız edilmesi sıradan bilgilerin bile “içselleştirilemediğini” gösteren örnekler. Bir değerin oluşabilmesi, kalıcılaşması için sadece bilgiye sahip olmak yetmiyor, o bilginin “içselleştirilmesi” de gerekiyor. Doğaldır ki bu alandaki gelişmeler denizdeki yağmurla, fırtınayla gelip yerleşmiyor, ülkenin kültüründeki olumlu ve olumsuz (zaafları, eksiklikleri…) yönleri, gelişmeleri bünyesinde taşıyor, yansıtıyor. Ayrıca denizcilik adına yapılan her şey iyidir gibi ilkesiz, ölçüsüz bir anlayışın yaygınlığı da bunu pekiştiriyor. Örneğin “Türkiye Yelken Açtı” başlığıyla gazetemiz (Milliyet Pazar, 4 Haziran) 2 tam sayfa haber yapıyor ama muhabir yaptığı röportajların yönlendirmesiyle (!) amatör denizci belgesiyle “şilep” kullanılabileceğini yazıyor.

    Denizcilik alanındaki gelişmeleri, tartışmaları her açıdan değerlendirmek, eleştirmek, denizciliğin ufkunu açacak yerel ve evrensel kuralların, değerlerin, referansların belirginleştirilmesini, sindirilmesini sağladığı gibi amatör bir ruhu kaybetmeden filizlenmekte olan denizcilik dilinin, kimliğinin ve sonucunda kültürünün sınırlarını çizebilir.

  • |

    İlgiyi Bilgiyle Zenginleştirmek

    Özel Teknelerin Kayıt, Belgelendirme ve Donatımına İlişkin Yönerge’de (2006) yapılan bir değişiklikle ADEK/Amatör Denizci Elkitabı, bir süre her teknede bulunması zorunlu yayınlar arasına katılmıştı. Bu yazıdaki “Zorunlu Kitaplar” bölümünde “Kişi denizciliği ADEK’ten öğrenebileceği gibi başka kitaplardan, kaynaklardan da öğrenebilir. Dilerim bu zorunluluk bir an önce kaldırılır.” diye yazıp ADF’ye de bu şartın kabul edilebilir bir şey olmadığını ifade etmiştim. ADF’nin girişimiyle bir süre sonra mevzuat değiştirilerek bu tekel durumuna son verildi.

    Yazıda yer alan “Yanlışlarla Dolu Yeni Yıl Takvimi” başlıklı bölümündeki eleştiriler nedeniyle Naviga dergisi kurucusu/söz sahibi Turgay Noyan’ın yaptıkları için “Yalanı Haber Yapabilen ‘Gazeteci…’” yazısına da bakın lütfen.

    Üç denizcilik dergisinin satış toplamının 15 bini aşması, amatör denizci belgesi veya yelken eğitimi almak isteyenlerin çokluğu gibi birçok göstergeye bakarak son yıllarda denizciliğe olan ilginin, denize açılan, açılmaya niyetlenen insan ve tekne sayısının giderek arttığını söyleyebiliyoruz. İlginin sadece sayısal bir artış olarak kalmaması nitelikçe bir zenginleşmeyle birlikte mümkündür. On sorudan dördünü yapana ADB/amatör denizci belgesi vermek yerine, sınavları, bilgiyi ölçen, öğrenmeye teşvik eden, herkese eşit uygulanan bir biçimde yapmak (Amatör Denizcilik Federasyonu’nun -ADF- yapmaya çabaladığı gibi) veya denizcilik/yelken eğitimini eğitim/eğitmen yönünden bir standarda kavuşturmak gibi örnekler, denizcilikte bir nitelik artışına işaret eder.

    Giderek zenginleşen bir nitelik artışıyla tanımlayabileceğimiz bir değişim, denizciliği sığ sulardan çıkarıp engin denizlere taşıyabilir. İlginin, denizciliğin gelişmesi, yaygınlaşması, zenginleşmesiyle birlikte yürümesi, bu işi öğrenmeye hevesli insanların sayısını giderek arttıracak, ilginin kalıcı olmasını sağlayacaktır.