2017 Deniz Kitapları Örnekleri

BySezar Atmaca

denizciler@yahoogroups.com grubunda yayımladığım senenin deniz kitapları örnekleri…

İlk baskısı 2017’de yapılan ilgi alanımıza girebilecek denize bulaşmış kitaplardan bakabildiklerimin/okuyabildiklerimin bir listesi var aşağıda. Kitapları konularına göre tasnif etmedim, genel bir durum değerlendirmesi de (ör. neden hiç teknik kitap yok…) yapmadım; yerine fazla ayrıntı (fiyat/sayfa vb.) vermeden notlar/kısa tanıtım/eleştiri yazıları yazdım. Geçtiğimiz yıl basılmış bilinen başka kitaplar varsa bunların da eklenmesi/bilinmesi iyi olur.

“Savaş olunca ilk ölen gerçektir” ve “ne iyi bir savaş vardır, ne de kötü bir barış” (R. Kipling /B. Franklin). Keyifle kitap okunabilecek/seyir yapılabilecek günler dileğiyle, selamlar ve sevgiler…

sezar atmaca

2017 Deniz Kitapları Örnekleri

●Pazar Kayıklarından Şehir Hatları’na İstanbul’da Seyrüsefer, Akillas Millas,  Adalı Yayınları. Adalar Müzesi’nde açılan Akillas Millas’ın çizimleriyle İstanbul’da deniz ulaşımının tarihini anlatan serginin kitabı. Millas’ın muhteşem çizimleri (ki yazarın Büyükada kitabı da öyleydi) eşliğinde  kürekli ve yelkenli kayıklar, mavnalar (ve vapurlar ) şöleni, yitirdiğimiz teknelerin/adların resmi geçidi gibi: “brachera”,  “latina” “sacoleva” “gagaburun” “çektirme” “yelkenli mavna” “şalopa”…

●Liman, Harbor, sergi katalogu, İstanbul Modern. İstanbul Modern’de yapılan Galata-Tophane hattı ve çevresi ile ilgili 34 sanatçı ve kolektifin 200’e yakın yapıtını içeren geçmişten günümüze “Liman/Harbor” sergisinin sayfalarında keyifli bir seyir yapacağınız sergi kitabı.

●Türk Yapısı Gemiler, Hüsnü Tengüz, Denizler Kitabevi. Tengüz’ün yeni günyüzüne çıkmış çalışmasının tamamı numaralı, 1000 adet büyük boy basılmış ve bir daha da basılmayacak çizimleri ve notları (17 yaprak). Koleksiyonluk…

●Gemiler Sözlüğü, haz. Selim Özen, Denizler Kitabevi. Birçok kitap taranarak hazırlanmış, hayli emek verilmiş bu sözlük aslında bir “derleme sözlüğü”. “Derleme Sözlüğü” olduğunun adında belirtilmemesi önemli bir eksiklik. Çünkü sözlük bir “başvuru kaynağı”dır. Oysa derleme sözlüğü taradığı kaynaklarla sınırlı bir bilgi/derleme ambarıdır, bu nedenle bazı maddelerde ham/hatalı bilgileri ayıklamak,atlanmış kaynakları bulmak size düşer. Her kitaplığa lazım.

●Çatma Hukuku, Fevzi Topsoy, Legal Yayınları. Aslında gemi/gemiadamlarını ilgilendiren bir hukuk kitabı ama unutmayalım ki Çatışma Tüzüğü açısından biz de aynı sorumlulukları taşıyoruz, bu hukuka tâbiyiz. Kazaların ayrıntılarını konuşup/tartışıp bunlardan ders (ör. seyir, donanım, sorumluluk vs.) çıkarmaya ihtiyacımız var.

●Denizcilik Alfabesi, Sezar Atmaca, İletişim Yayınları. Bu da benden. Çocuk kitabı mı? diye soran arkadaşlarım olsa da pek değil… Çocukların da görsellerden başlayarak öğrenebileceği çok şey var ama yaşına, denizcilikle ilişkisine bakmaksızın herkesin bir şeyler bulup öğrenebileceği amatör/profesyonel denizci/denizcilik farkını ortaya koyan bir temel kitap olsun istedim. Bir bakıma “amatör denizcilik alfabesi” de denebilir. Deniz-tekne-insan ilişkisine ait/yönelik 200’ü aşkın noktada tanışıp/öğreneceğiniz, bilgi edinebileceğiniz metinler ve yaklaşık 100 çizimle  desteklenen başlıklar şöyle sınıflandırılabilir:

Seyir/navigasyon/meteoroloji (12), denizcilik/tekne kullanma (20), denizciler (10), kural/mevzuat (22), aforizmalar (18), tekne türleri/tipleri (25), tekne kısımları (12), donanım (38), güvenlik donanımı (7), terimler/komutlar (16), maddelerin İngilizce karşılıkları (40), amatör denizcilerin seyir kitapları ve diğer kaynaklar (30). Rüzgârını arıyor…

●Akdeniz Dünyasında ve Osmanlılarda Veba (1347-1600), Nükhet Varlık, çev. Hazal Yalın, Kitap Yayınları.  Daniel Panzac’ın Osmanlı İmparatorluğu’nda Veba (Tarih Vakfı, 1997) kitabı 1700-1850 dönemini kapsıyordu, Nükhet Varlık’ın kitabıysa kitap ele aldığı dönem (1347-1600) itibarıyla önemli bir boşluğu dolduruyor. Hastalığın denizyoluyla yayılımı, seyri, yaşananlar, tedbirler…

●Antikçağda Korsanlık, J.M. Sestier, çeviren: Oğuz Adanır, Doğu Batı. Korsanlığın saygın bir meslek olarak kabul gördüğü yıllardan yasadışı sayılmasına evrilen süreci neredeyse bir asır evvel anlatmış (ilk baskısı 1880) hayli ilginç bir kitap. Korsanlık tarihini merak edenlere hararetle önerilir.

●Çanakkale Cephesinde Denizaltı ve Deniz Savaşları, Cenk Avcı, Sena Ofset.  Denizaltı savaşları Çanakkale Savaşı’nın az bilinen bir yönüdür. Daha önce aynı konuda İngilizce detaylı bir araştırmasının yayımlandığını belirten yazarın deniz savaşlarını tarih sırasına göre ele aldığı ender bir araştırma dökümanı. Askeri tarih meraklılarına önerilir.

●İnebahtı, Üç İmparatorluğun Savaşı, Alessandro Barbero, çev. Erdal Turan, Alfa Yayınları. Tarihteki mağlubiyetlere pek el atılmaz, oysa  en az zaferler kadar saygı/ilgi görmeli, incelenmelidirler. Denizcilik tarihimizde birkaç sayfada geçiştirdiğimiz İnebahtı hakkında İtalyan kaynakları kullanılarak yazılmış İnebahtı’ya gidiş sürecini anlatan hayli kapsamlı ve önemli bir kitap. Duymadığımız Osmanlı korsan/kaptan isimlerinden casusluk hikayelerine, kadırga yapımı-donatımından mühendisine bir macera romanı gibi sürükleyici tarih kitabı/bilgisi.

●Gönülleri Denizde Olanlar, Murat Kaya, Derin Yayınları. Derya kadar imla hatası içeren yayınların okuyucuya saygısızlık olduğunu düşünürüm.  Kitap DAK/SAR gönüllülerinin yaşadıkları heyecanlı ve tehlikeli olaylardan kesitler anlatma iddiasında ama bir kitapta bu kadar mı imla hatası, yanlış (hipodermi değil, hipotermi!) olur. Merak ediyorum acaba çalakalem yazılıp sonra hiç okunmuyor mu? Düzeltmen/yayıncı değil de okuyucu mu düzeltecek bu hataları?

→TÜDAV Yayınları (www.tudav.org) Geçtiğimiz yıl 20. kuruluş yılını kutlayan Türkiye Deniz Araştırmaları Vakfı, TÜDAV’ın listemizde biri basılı, üçü dijital dört kitabı var. Dijital baskı kitaplar http://www.tudav.org adresinden indirilebilir.

●2017 Yılı Türkiye Denizler Raporu, TÜDAV (dijital). Denizlerimizin durumu/sorunları/gidişatı hakkında yıllık rapor.   TÜDAV “Kuruluşumuzun 20. yılında denizlerimizle ilgili ayrıntılı bir rapor hazırladık. Yetkililerden tüketicilere, özel şirketlerden kamu kuruluşlarına kadar tüm Türkiye’yi denizlerimizin korunması, kirliliğin önlenmesi için uyarıyor ve herkesi göreve davet ediyoruz.” demiş… İçeriğine ilişkin bir şey yazmıyorum, denizlerin geleceği/korunması adına (bu ve benzeri kitapları) lütfen mutlaka okuyun, okutun.
●Türkiye Derin Deniz Ekosistemi Çalıştayı Bildiriler Kitabı, TÜDAV (dijital). Derin deniz araştırmalarına katkıda bulunmak için yapılan, “I. Türkiye Derin Deniz Ekosistemi Çalıştayı” adlı toplantının Bildiriler Kitabı (14 bildiri, 29 yazar).
●Black Sea Marine Environment: The Turkish Shelf, TÜDAV (dijital/İngilizce). Karadeniz’in Türkiye kıyılarını her yönden ele alan “Karadeniz’in Deniz Ortamı: Türkiye Kıyıları” adlı kitap, 20 kurumdan 59 yazarın katkısıyla hazırlanmış. İngilizce olan kitap 28.07.2017 tarihinde elim bir kaza sonucu kaybettiğimiz, değerli bilimadamı Prof. Dr. Murat Sezgin’e adanmış.

●Antarctica, Turkish Antarctic Research Expedition, Bayram Öztürk, TÜDAV, (İngilizce). TÜDAV’ın 20. Kuruluş yılına denk getirilen Antarktika aslında bir fotoğraf kitabı. Kitap bir yandan Türkiye’nin Antarktika serüveninin başlangıcını ve Öztürk’ün araştırma seferlerini anlatırken bir yandan da neler yapılmalı sorusuna cevap arıyor. Bol fotoğraflı, büyük boy (23×29) basılmış bir görsel Antarktika şöleni.

●Seferihisar’ın Sualtı Dünyası, Bülent Şelli, Seferihisar Belediyesi (Fotoğraf). Killik Burnu ile Sırtlan Burnu arasındaki bölgenin deniz koruma alanı olmasına çalışan Seferihisar Belediyesi’nin yayını. Kuşe kağıda/renkli baskılı, hangi canlılar kalmış/varmış görmek için iyi bir kaynak.

●Sadun Boro Rotasında, Türk Amatör Denizciliğinin 21. Yüzyıl Vizyonu, KÜDENFOR. Sadun Boro “şemsiyesi” olmasaydı acaba ne yapacaktık diye merak ederim… “Kurmay kadrosunun” amatör denizcileri “katar” (hatta “yumuşak güç”) kendilerini de lokomotif olarak gördüğü KÜDENFOR’un Kasım 2016’da gerçekleştirdiği çalıştayın kitabı. Aslında amatör denizciliğimizin de römorkörle çekilmeye/yedeklenmeye pek itirazı yok. Dilerim Kasım 2017’de yapılan “Türk amatör denizcisinin eğitim çalıştayı” sunumları da kitaplaştırılır da eğitim konusunda mevcut tablo/işleyiş/anlayış bir kitapta toplanmış olur.

●Savulun Barbaros’un Torunları Geliyor, Mehmet Asal, ikinci adam Yayınları. Bahriye Anıları. ABD’ye, 70’li yılların sonlarında 2 adet muhrip almaya giden denizcilerin karada ve seyirdeki hikayesi.

●Mavinin Stajyeri, Şems Aktuğ, Heyamola Yayınları. Roman. Stajından itibaren Erhan Derinoğlu adlı üniversiteli bir gemiadamının günbegün beş yılda yaşadıkları. Denizcilikle ilgili birçok anekdot ve olay da geçiyor. Kitabın sonunda, romanda geçen denizcilik terimlerini açıklayan 10 sayfalık da bir  sözlük var. 

●Tenedos, Rüzgârlı Söylencelerin Adası Bozcaada, Bülent Akgezer, yitik ülke Yayınları.  Bozcaada tarihi ile ilgili güzel bir inceleme.

●Bir Ege Macerası, Kazancakis’in İzinde, Çetin Kent, Naviga. (Edebiyat)

●Deniz Yoluna Turkuaz  Gölgeli Dizeler, Güntürk Üstün, Zeus Yayınları. (Şiir)

●Ada ile Denizden Denize, Banu Öney-Demet Kitiş, Naviga. (Çocuk)

●Coğrafya Elkitabı, Klaudios Ptolemaios, kutulu 2 cilt, Boyut yayınları. Fatih Sultan Mehmet tarafından Grekçeden çevirtilen eserin Topkapı Sarayı Müzesi’ndeki nüshasının tıpkıbasımı. Kasım’da kitap fuarında bakabilmiştim (satış fiyatı 3500 ama TÜYAP’ta indirimli 2800’e satılmıştı, internette 2975 liraya satılıyor). Bu tür butik kitapları satın alıp okuyucuların/üyelerin kullanımına sunabilecek deniz kütüphanemizin/kulüplerimizin/federasyonlarımızın olması gerekir ki meraklı okuyucular da kitaplara ulaşabilsin.  İslam kaynaklarında Batlamyus diye anılan İskenderiyeli ünlü astronom ve coğrafya bilgini Ptolemaios (ölümü 168)  ilim tarihinde Aristo’dan sonra adından en çok söz edilen insandır.

*Yazıdan sonra öğrendiğim şu kitaplar da eklenebilir:

  • Osmanlı Bahriyesinde Bir Amerikalı, Bucknam Paşa, Ender Kuntsal, İş Bankası Yayınları. Osmanlı bahriyesinde müşavirlik yapan Amerikalı Ransford D. Bucknam hakkında arşiv çalışmasıyla ortaya çıkarılan bilgiler…
  • Pruvamız Neta II, Erdal Kurumlu, Boyut 2017.

(denizciler@yahoogroups.com, 20 Ocak 2018)

Similar Posts

  • Eski Denizcilik (Ahmet Rasim Barkınay’ın) Kitaplarının “İçi Zedelenmiş/Boşaltılmış” Yeni Baskıları

    BySezar Atmaca

    Osmanlı ya da Cumhuriyet Bahriyesinin yayını olan ve denizcilik kültürünün/literatürünün sürekliliğini sağlayacak eski kaynak kitapların Deniz Kuvvetleri Yayınları arasında yer almaması kurumun yayın politikası açısından düşündürücüdür.
    Basılması gereken kitaplardan da örnekler vererek bu eksikliği birçok kez yazmıştım. Söz konusu yazılardan birinde Ahmet Rasim Barkınay’ın kılavuz kitaplarını da basılması gereken eserler arasında saymıştım.
    Denizcilik alanına ilgisini duymadığımız/bilmediğimiz bir yayınevinin (Dorlion Yayınları) Ahmet Rasim Barkınay’ın üçü kılavuz kitabı (Karadeniz, Akdeniz ve Ege), toplam beş eserini birbiri peşisıra yayımladığını öğrenince kitapları edindim. Cumhuriyetin ilk yıllarında yeni yazıyla basılmış bu beş kitap sadeleştirilerek günümüze ulaştırılmış, ancak, eski ve yeni (sadeleştirilmiş) baskılar karşılaştırıldığında yayıncının Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun sağladığı bir haktan bir an önce faydalanarak yol alma/ilk olma, terlemeden kazanma hevesi dışında bir niyeti/gayreti olmadığını gördüm.
    “Deniz haritacılığımızın öncüsü bir deniz subayı” olan Barkınay Cumhuriyet döneminin başlarında kaleme aldığı “hâlâ aşılamamış” kıyı kılavuzları hazırladığı için Prof. Dr. Mustafa Pultar “ona Cumhuriyet’in Pîrî Reisi’i” unvanını verirsek hiç abartmış olmayız” der.
    Bu kısa bilgiyi vermemin nedeni Dorlion Yayınları’nın Ahmet Rasim Barkınay hakkında kitaplarda tek kelime yazmamış olmasıdır.
    Basılan kitapların durumunu gösterebilmek için önce beş kitaptaki (Karadeniz Sevahili, 1930; Akdeniz Kılavuzu, 1945; Ege Denizi ve Edremit Körfezi Deniz Kılavuzu, 1939; Denizcilere Faydalı Bilgiler, 1939; Gemicilik Sözlüğü -Ufak Gemicilik Lügatı, 1947-) ortak noktaları vurgulayıp sonra da tek tek eski baskılarına bakarak bazı örneklerle yeni baskıları değerlendirelim.
    Yazı boyunca vereceğim örnekler, yapılan ekleme, çıkarma, atlama, uydurma ve değişiklikler kitaplardaki “sadeleştirmenin niteliği ve özeni hakkında” yeterli bir fikir veriyor, bu nedenle karşılaştırmaları kitapların ilk 10-15 sayfasını esas alarak yaptım, fazlasına gerek duymadım.

    Belki “zaten baskıları yoktu, üstelik de sadeleştirilmiş, hiç yoktan iyidir” diyen de çıkabilir, ancak, kitapların düzgün bir yayıncı ciddiyetinden uzak, keyfi müdahalelerle “içi boşaltılmış” yeni hallerini bir “yayıncılık hizmeti” saymak mümkün değildir.

    Bu tür kitapları günümüze aktarabilmek geçmişe ve geleceğe olan sorumluluğumuzdur ama bunun için hayli emek, çaba, bilgi ve iyi niyet gerekiyor, yoksa özensiz, üstten bakan bir el değdirmeyle terlemeden kazanacak bir “ürün” çıkarmak işin kolayı. Orijinal metinleri olduğu gibi basmak ya da dijital hallerinin erişilebilir hale getirilmesi de bir çözüm ama değerli olan bu eserlerin yazar biyografili, açıklamalı gerekirse notlamalı, derkenârlı çeviriyazılarını/sadeleştirmelerini hazırlayabilmek (bunun güzel bir örneği de var: Adalar Denizi Kılavuzu (1926) çeviriyazı, Prof. Dr. Mustafa Pultar).

    Dileriz Barkınay’ın kitaplarının başına gelenler benzeri diğer denizcilik kitaplarının başına gelmez, çünkü denizcilik geçmişimizi tanıma ve bilmenin kazandıracağı bilgi birikimine ihtiyacımız var.

  • Derin Çöp ve Lağım Çukuru Marmara Denizi

    BySezar Atmaca

    Bilimsel denizcilik kitapları/araştırmaları öncelikle dil sorunu nedeniyle genellikle akademik camia içinde kalır, çok azı bu alan dışına taşar. Konuya ilişkin yayınların azlığı ve dağıtım sorunları da eklenince, eldeki bir avuç kitap denizlerimizin sahipsizliğinin göstergesi gibidir. Gazetelerde/denizcilik köşelerinde, denizcilik dergilerinde daha çok magazinleşen deniz haberlerinin yer bulabilmesi ya da bu yayınlarda, markaların/mekanların tanıtılmasından denizin/denizciliğin sorunlarına yer kalmaması da cabası.

    Yıllardır deniz bilimleri konusunda pek çok araştırma/koruma projesiyle deniz yaşamını korumaya çalışan Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) kuruluşundan bu yana ( 1997) deniz sorunlarıyla ilgili 12’si İngilizce olmak üzere onlarca kitap yayımladı. Lüfer kampanyası gibi popüler projeler içinde de yer alarak toplumu denizin sorunlarına duyarlı olmaya çağıran TÜDAV’ın son yayını ise Marmara Denizi 2010 Sempozyumu Bildiriler Kitabı.

  • Ölüme Götüren Çapa mı?

    BySezar Atmaca

    Balık tutmak için 7 metrelik bir tekneyle Florida’dan Meksika Körfezi’ne açılan, hepsi de sporcu dört genç arkadaşın hikâyesi “4’te 1”. Basit bir hata sonucu alabora olan teknedeki 4 denizciden üçü hipotermi sonrası hayatını kaybeder. Kurtarılan arkadaşları zor olan bir şeyi yapar ve dört arkadaşın yaşadıklarını dile getiren bir kitap yazar. Sıradan hataların/eksikliklerin/bilgilerin denizde insan hayatına malolabileceğini göstermesi, hipotermi sürecini birebir anlatması, hataları sıralaması/sorgulaması nedeniyle hayli öğretici ve bilgilendirici bir kitap “4’te 1”. “Sadece bir hayatta kalma hikâyesi değil, dostluğa, azme ve cesarete dair de bir hikâye.”

  • |

    Amatör Denizci Elkitabı’nın Hikâyesi

    BySezar Atmaca

    ADEK / Amatör Denizci Elkitabı’nın ilk baskısı 2005 yılında yayımlandı ama 18 yıldır basılı ya da sosyal medyadan kimse merak edip de kitabın hikâyesini sormadı, ta ki Setur Marinaları’nın telefon uygulamasında yer alan Highlights’tan Kayhan Yavuz sorana kadar. ADEK’le ilgili sorulara verdiğim cevapların Highlights* yorumlarıyla yayımlanan metni aşağıda.

    Konusunda amatör denizciler tarafından yazılmış/hazırlanmış bir ilk kitap olduğu için ADEK / Amatör Denizci Elkitabı’nın hikâyesini içeren bu yazışmayı “Yeni Bir Amatör Sportif Denizcilik Anlayışı İçin” dosyasına bir ilk yazı olarak eklemekte tereddüt etmedim. İşin emektarı ben olsam da kollektif bir çalışmayı/çabayı göstermesi açısından da güzel/özenilesi bir hikâyedir ADEK/Amatör Denizci Elkitabı’nın hikâyesi.

    *(Setur Marinaları telefon uygulaması Highlights’a erişim için uygulamayı appstore veya Google Play’den –ücretsiz- indirip telefonda açmak gerekiyor. )

  • | |

    Kitâb-ı Bahriyye’nin Üçüncü Versiyonu “Seyyid Nuh’un Deniz Kitâbı” Hakkında

    Bydnzgn_adm21

    Pîrî Reis’in (1470-1553) Bahriye’si (Kitâb-ı Bahriyye) özellikle haritalarıyla birçok Osmanlı coğrafya eserine kaynaklık etmiş, model oluşturmuştur.

    İlk versiyonu (telifi) 1521, ikinci versiyonu ise 1526’da kayda geçen Bahriye’nin günümüzde bilinen 44 kopyasının 16’sı yurtdışında bulunuyor. 2013’te yapılan bir Sotheby’s müzayedesinde 1718 tarihli 121 haritalı Bahriye yazmasının 325.500 sterline satıldığı biliniyor.

    Akdeniz ve Ege kıyılarının atlası niteliğindeki Bahriye’de denizcilikle ilgili demir yerleri, sığlıklar, yerleşim yerleri gibi bilgiler yanında sınırlar, sosyal hayat, coğrafya, bitki örtüsü, su ve benzeri kaynaklar hakkında da birçok farklı bilgi yer alır. Anlatımı Gelibolu’da başlayıp-biten Bahriye kopyalarının bazısında sadece metin (şiir/düzyazı), bir bölümünde hem metin hem de harita vardır. Şiir (nazım) kısımlarını Seyyid Murâdî’nin hazırladığı yazmaların ilk versiyonlarında en fazla 134 harita yer alırken, kapsamı daha geliştirilmiş ikinci versiyonlarında (örneğin Ayasofya yazmasında) 223 harita yer alır.

    Orijinali bulunamayan bu yazma eserin bilinen en eski nüsha tarihi ise 1544. Gemi reisleri veya ilgili (mevki sahibi) kişiler için kopya edilerek çoğaltılan Bahriye nüshalarına bu kopyalamalarda Pîrî Reis’in çizmediği yerler de eklenmiştir.

    Bunlardan biri de üçüncü versiyon Bahriye kopyası sayılan, Seyyid Nuh adında bir denizcinin düzenlediği  Deniz Kitâbı’dır. Seyyid Nuh’un bu kitabına ilk kez F. Babinger, Imago Mundi XI’deki (Leiden 1955, s. 180-182) “Seyyid Nuh and his Turkish Sailing Handbook” makalesinde değinmiştir. 1648-1650 yılları arasında kaleme alındığı tahmin edilen bu eserin bilinen tek nüshası Bologna’daki üniversite kütüphanesinde Luigi Ferdinando Marsigli’nin Arapça-Türkçe-Farsça yazmalar bulunduran “Şark Eserleri Koleksiyonu’nda (Biblioteca Universitaria di Bologna, Manoscritti Arabi) yer almaktadır. F. Babinger’in belirttiği gibi bu elyazması “türünün tek örneğidir ve başka hiçbir yerde saptanamamıştır.”
    Elyazması 1966’da tıpkıbasım olarak Der See-Atlas des Sejjid Nûh (Seyyid Nuh’un Deniz Atlası) adıyla yayımlanmıştır.

  • |

    Osmanlıca Denizcilik Kaynakları ve Kamus-i Bahri

    BySezar Atmaca

    19. yüzyılda başlayan iktisadi ve teknolojik gelişmeler, deniz teknolojisinde de önemli değişimlere yol açtı. Yelken donanımlı ahşap teknelerin yerini zırhlı ve buharlı gemiler aldı. Osmanlı donanması ve ticaret filosu, gelişen teknolojiye ayak uydurabilmek için bir taraftan torpidobot/denizaltı/drednot/gambot vb. gibi yeni gemiler satın alıyor, diğer taraftan serbest ticaretin yaygınlaşması/hızlanan taşımacılık/limanlarda artan iş hacmi gibi gelişmelerin üstesinden gelmeye uğraşıyordu. 19.-20. yüzyıldaki denizcilik teknolojisinin gelişimine/üretimine bir katkımız olmasa da basılan eğitim kitapları/sözlükleri, ihtiyaçları ve gelişmelere ayak uydurabilme çabasını yansıtır. Bunlar arasında;

    Gemicilik Fenni (İsmail Hakkı, 1874);Hand-book of Nautical Terms (Gemici Tabirleri, İngilizce, İtalyanca, Fransızca ve Türkçe/ William A.Thompson, 1892; Tıpkı basım, TURMEPA, İstanbul 1995); Istılahat-ı Bahriye (Denizcilik Terimleri/Süleyman Nutki, 1905-6); Kamus-ı Bahri (Süleyman Nutki, 1917); Yeni Gemicilik (Ali Haydar Esad/ 6 kitap/1923-25) en başta sayılacak olanlardır. Gemicilik tabirlerini sözlüklerinde açıklayan James Redhouse’un bir sözlüğü de listeye eklenebilir: Türkçe-Osmanlıca-İngilizce Sözlük (1890).